Lara Moreno: Κανένας έρωτας δεν ζει στις αναμνήσεις

Μια γυναίκα ξανασμίγει μ’ έναν παλιό εραστή, αλλά ανάμεσά τους υφίσταται μόνο ένα αγεφύρωτο κενό. Μια άλλη νιώθει τη μοναξιά να της σφίγγει τον λαιμό καθώς διασχίζει με πλοίο τη Μεσόγειο προς την αφρικανική ήπειρο. Μια οικογένεια αναγκάζεται να εγκαταλείψει το σπίτι της χαράματα για να γλυτώσει από την επελαύνουσα δασική πυρκαγιά. Ένας δολοφόνος προσπαθεί να φανεί τρυφερός την ημέρα των γενεθλίων του. Ένας άντρας φαντάζεται την πρώην σύζυγό του να αντιμετωπίζει την καθημερινότητα χωρίς εκείνον. Ένα ζευγάρι έρχεται αντιμέτωπο με τη διάλυση της σχέσης του την ώρα που ένας αρουραίος περιφέρεται στην πολυκατοικία. Δύο γείτονες ζουν επί χρόνια μη εφαπτόμενες ζωές… 15 διηγήματα, 15 κρυφές πτυχές των ανθρώπινων σχέσεων και των αδυσώπητων σιωπών που συχνά τις σφραγίζουν.

 

Η Λάρα Μορένο είναι μια συγγραφέας που χαίρει ιδιαίτερης αναγνώρισης στην Ισπανία για το άμεσο ύφος της, την ικανότητά της να απεικονίζει την ανασφάλεια και τη βία της σημερινής κοινωνίας, και τη λυρική αλλά συνάμα αιχμηρή πρόζα της που αποφεύγει τους εύκολους συναισθηματισμούς.

>.<>.<

ΕΠΙΜΕΤΡΟ

 

Κωνσταντίνος Παλαιολόγος

 

Σύγχρονες Ισπανίδες διηγηματογράφοι.

Τάσεις, θεματολογία, κυριότερες εκπρόσωποι και η «περίπτωση» της Λάρα Μορένο

 

 

Το διήγημα, αυτό το τόσο συναρπαστικό και εκδοτικά παραμελημένο πεζογραφικό είδος, έχει τεράστια παράδοση στη σύγχρονη ισπανική λογοτεχνία, κυρίως από τα τέλη του 19ου αιώνα (και τα ρεύματα του Ρεαλισμού και του Νατουραλισμού) μέχρι, φυσικά, τις μέρες μας. Αν θελήσουμε να αναφερθούμε επιγραμματικά σε ορισμένους σπουδαίους δημιουργούς του είδους, τότε πρέπει να σταθούμε στα ονόματα των Πέδρο Αντόνιο δε Αλαρκόν [Pedro Antonio de Alarcón, 1833-1891], Μπενίτο Πέρεθ Γκαλδός [Benito Pérez Galdós, 1843-1920], Λεοπόλδο Άλας, γνωστότερου με το ψευδώνυμο Κλαρίν, [Leopoldo Alas, Clarín, 1852-1901], Πίο Μπαρόχα [Pío Baroja, 1872-1956], Χουάν Εδουάρδο Θούνιγα [Juan Eduardo Zúñiga, 1919-2020], Αντόνιο Περέιρα [Antonio Pereira, 1923-2009], Ιγνάθιο Αλδεκόα [Ignacio Aldecoa, 1925-1969], Φερνάντο Κινιόνες [Fernando Quiñones, 1930-1998] μεταξύ πολλών άλλων.

          Ως προς τις γυναίκες συγγραφείς, το πρώτο σημαντικό όνομα της ισπανικής διηγηματογραφίας είναι η Εμίλια Πάρδο Μπαθάν [Emilia Pardo Bazán, 1851-1921], έξοχη συγγραφέας και εισηγήτρια του Νατουραλισμού στην Ισπανία, τα διηγήματα της οποίας έχουν ισχυρές επιρροές από τους λαϊκούς ανθρώπους (ψαράδες, αγρότες κ.λπ.) και τους θρύλους της Γαλικίας. Η γυναικεία συγγραφική παρουσία στο διήγημα γίνεται, ωστόσο, πιο έντονη και ρηξικέλευθη από τα μέσα του 20ού αιώνα, στην καρδιά του φρανκικού καθεστώτος, με τη συνεισφορά της Ρόσα Τσαθέλ [Rosa Chacel, 1898-1994], αλλά, πρωτίστως, με τρεις γυναίκες που γράφουν με τρόπο μαεστρικό και καινοφανή για τα προβλήματα και τις (αρνητικές) διακρίσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες της εποχής τους στην ισπανική κοινωνία, τόσο στις μεγαλουπόλεις όσο και στην επαρχία. Αναφερόμαστε στις Κάρμεν Λαφορέτ [Carmen Laforet, 1921-2004], Άνα Μαρία Ματούτε [Ana María Matute, 1925-2014] και Κάρμεν Μαρτίν Γκάιτε [Carmen Martín Gaite, 1925-2000].

          Με τον θάνατο του δικτάτορα και την επάνοδο της δημοκρατίας, τη δεκαετία του ’70, αρχίζει στην Ισπανία η χρυσή εποχή του μυθιστορήματος (που κρατάει την πρωτοκαθεδρία, τόσο σε αριθμό ετησίως εκδιδόμενων τίτλων όσο και σε πωλήσεις, μέχρι τις μέρες μας). Παρ’ όλα αυτά, το διήγημα, αν και πάντα σε δεύτερο πλάνο, είναι παρόν στις προθήκες των βιβλιοπωλείων, όπου ξεχωρίζουν, μεταξύ άλλων βιβλίων, οι συλλογές διηγημάτων τεσσάρων γυναικών, της Καταλανής Κριστίνα Φερνάντεθ Κούμπας [Cristina Fernández Cubas, 1945], της επονομαζόμενη και «gran maestra» της σύντομης φόρμας στην Ισπανία, της επίσης Καταλανής και πολυβραβευμένης Κάρμε Ριέρα [Carme Riera, 1948], της Ρόσα Μοντέρο [Rosa Montero, 1951] και της Αλμουδένα Γκράντες [Almudena Grandes, 1960-2021]. Οι δύο τελευταίες, που έχαιραν έντονης προβολής τόσο λόγω των μυθιστορημάτων τους όσο και της αρθρογραφίας τους στην El País, έδωσαν κατά κάποιον τρόπο συνέχεια στη διηγηματογραφία των Λαφορέτ, Ματούτε και Μαρτίν Γκάιτε, έχοντας πάντα σε πρώτο πλάνο το αίτημα για κοινωνικές μεταρρυθμίσεις και ισότητα των φύλων.  

Από τα τέλη του 20ού αιώνα και κατά τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα, η ορατότητα και η ποικιλομορφία της γυναικείας διηγηματογραφίας στην Ισπανία, μιας διηγηματογραφίας με έντονο υβριδισμό των ειδών –δεν είναι καθόλου σπάνιες οι περιπτώσεις παντρέματος των διηγημάτων με το δοκίμιο, την αυτοβιογραφία ή ακόμα και την ποίηση–, διαρκώς επεκτείνεται: καταξιωμένες συγγραφείς (ή συγγράφισσες για να υιοθετήσουμε έναν όρο που σηματοδοτεί την αναζήτηση ενός νέου και πιο συμπεριληπτικού τρόπου έκφρασης στα ελληνικά) που εξακολουθούν να επανεφευρίσκουν τον εαυτό τους, συνυπάρχουν με αναδυόμενες συγγραφείς. Στη σύγχρονη γυναικεία ισπανική διηγηματογραφία ξεχωρίζει έντονα η παρουσία θεμάτων όπως η ατομική/συλλογική μνήμη και η απώλειά της, οι συνήθως τραυματικές προσωπικές εμπειρίες, οι φεμινιστικές διεκδικήσεις και ο αγώνας για δικαίωση, η γυναικεία αυτονομία και σεξουαλικότητα, η έμφυλη βία, η αυτομυθοπλασία, ενώ είναι συχνή η χρήση οικιακών χώρων και οικογενειακών στιγμών ως σκηνικών βίας και παρενόχλησης.

Οι γυναίκες διηγηματογράφοι που κυριαρχούν στο σημερινό λογοτεχνικό τοπίο της Ισπανίας είναι, πρωτίστως, οι γεννημένες κατά τις δεκαετίες του ’60, του ’70 και του ’80. Ενδεικτικά αναφέρουμε τα ονόματα των Ελβίρα Λίντο [Elvira Lindo, 1962], Νούρια Μπάριος [Nuria Barrios, 1962], Μπελέν Γκοπέγκι [Belén Gopegui, 1963], Μάρτα Σανθ [Marta Sanz, 1967], Εσπίδο Φρέιρε [Espido Freire, 1974], Σάρα Μέσα [Sara Mesa, 1976], Ελβίρα Ναβάρο [Elvira Navarro, 1978], Μαρία Φολγκέρα [María Folguera, 1984], Κριστίνα Μοράλες [Cristina Morales, 1985], Άισα δε λα Κρουθ [Aixa de la Cruz, 1988].  

Είναι γεγονός αναμφισβήτητο ότι πολλές νέες συγγραφείς (ακόμα και γεννημένες τη δεκαετία του ’90, όπως η Μάρτα Χιμένεθ Σεράνο [Marta Jiménez Serrano, 1990] ή η Ρόσα Μονκάγιο [Rosa Moncayo, 1993]) έχουν υιοθετήσει σήμερα το διήγημα ως έναν χώρο πειραματισμού και εξερεύνησης νέων ευαισθησιών, με οικονομία λέξεων αλλά και υψηλή συναισθηματική πυκνότητα. Οφείλουμε δε, σε αυτό το σημείο, να επισημάνουμε ότι η αναζωογόνηση του είδους χρωστάει πολλά σε μικρούς ανεξάρτητους εκδοτικούς οίκους (Páginas de Espuma, Candaya, Impedimenta, Menoscuarto κ.λπ.), αλλά και στην ύπαρξη πληθώρας βραβείων διηγήματος σε όλη την ισπανική επικράτεια.

 

Η «περίπτωση» της Λάρα Μορένο

 

Η Λάρα Μορένο γεννήθηκε στη Σεβίλλη το 1978 και μεγάλωσε σε μια άλλη πόλη της Ανδαλουσίας, την Ουέλβα. Εμφανίστηκε στα ισπανικά γράμματα το 2004 με μια συλλογή διηγημάτων, Casi todas las tijeras, και έκτοτε έχει εκδώσει συνολικά 11 τίτλους (4 ποιητικές συλλογές, 3 μυθιστορήματα, 3 συλλογές διηγημάτων και 1 δοκίμιο), αναλυτικά οι τίτλοι αυτοί είναι οι εξής:

 

Συλλογές διηγημάτων

Casi todas las tijeras (2004)

Cuatro veces fuego (2008)

Ningún amor está vivo en el recuerdo (2025)

 

Ποίηση

La herida costumbre (2008)

Después de la apnea (2013)

Tuve una jaula (2019)

Tempestad en víspera de viernes (2020)

 

Μυθιστορήματα

Por si se va la luz (2013)

Piel de lobo (2016)

La ciudad (2022)

 

Δοκίμιο

Deshabitar (2020)

 

Έχει λάβει δύο διακρίσεις για το έργο της, το Βραβείο Cosecha Eñe 2013 για το διήγημά της «Toda una vida», ενώ, επίσης το 2013, της απονεμήθηκε ο τίτλος Νέο Λογοτεχνικό Ταλέντο Fnac· από το 2017, κατέχει τη θέση της υπεύθυνης εκδόσεων του σημαντικού εκδοτικού οίκου Caballo de Troya. 

​ Η Μορένο συνδυάζει έναν τολμηρό τρόπο γραφής (ως προς τη σύνταξη και τη στίξη) με μια θεματολογία που καταπιάνεται με θεμελιώδη ζητήματα όπως η οικογένεια, οι διαπροσωπικές σχέσεις, οι πνιγηρές σιωπές, η έλλειψη επικοινωνίας και ο πόνος. Τα διηγήματά της, όπως άλλωστε και τα μυθιστορήματά της, εξερευνούν με ματιά-νυστέρι τις οικογενειακές ή διαπροσωπικές εντάσεις (σε πολλές περιπτώσεις το αναγνωστικό κοινό δεν μαθαίνει ποτέ την αφορμή της έντασης, ένα υπέροχο εύρημα που τονίζει το εύθραυστο των διαπροσωπικών σχέσεων χωρίς να «εξηγεί» την αιτία του προβλήματος), τις ερωτικές σχέσεις (τις περισσότερες φορές, προ πολλού τελειωμένες), τη βία (σωματική ή λεκτική), την (πολλές φορές μη δυνάμενη να εκφραστεί) επιθυμία.

 

Η ισπανική γυναικεία διηγηματογραφία στην Ελλάδα

 

Επισημάναμε στην αρχή αυτού του επιμέτρου, ότι το ισπανικό διήγημα –παρά τη συχνότατη παρουσία του στα ελληνικά λογοτεχνικά περιοδικά– έχει εκδοθεί στη χώρα μας με το σταγονόμετρο. Ως αυτοτελή βιβλία, έχουν κυκλοφορήσει ελάχιστες συλλογές των Αλαρκόν, Γκαλδός, Περέιρα, Αλδεκόα (τους οποίους μνημονεύσαμε όταν αναφερθήκαμε στους κλασικούς θεμελιωτές της ισπανικής διηγηματογραφίας), αλλά και κάποιων νεότερων όπως των Κιμ Μονζό [Quim Monzó, 1952], Χούλιο Γιαμαθάρες [Julio Llamazares, 1955], Σέρζι Πάμιες [Sergi Pàmies, 1960] ή Χουάν Μανουέλ δε Πράδα [Juan Manuel de Prada, 1970].

          Όσον αφορά τις γυναίκες διηγηματογράφους, παρότι έχουν εκδοθεί στα ελληνικά αρκετά μυθιστορήματα των σημαντικότερων από αυτές (βλέπε τις περιπτώσεις Πάρδο Μπαθάν, Λαφορέτ, Ματούτε, Μαρτίν Γκάιτε, Ριέρα, Μοντέρο, Γκράντες, Σανθ, Μέσα, Φρέιρε, Moράλες κ.ά.), δεν έχουμε, αντιθέτως, από τις εν λόγω συγγραφείς ούτε μία συλλογή διηγημάτων. Οι μόνες δύο αυτοτελείς συλλογές ισπανίδων διηγηματογράφων στην Ελλάδα προέρχονται από τα καταλανικά: Το τραγούδι της νιότης της Μονσεράτ Ροτς [Montserrat Roig, 1946-1991], σε μετάφραση Γιώργου Χατζητριανταφύλλου, και Καλπάζοντας όλη τη νύχτα της Καρλότα Γκουρτ [Carlota Gurt i Daví, 1976], σε μετάφραση Ελένης Μπύρου. Το 2020, οι εκδόσεις Σαιξπηρικόν εξέδωσαν, σε συλλογική μετάφραση και ανθολόγηση Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, μια μικρή ανθολογία σύγχρονου ισπανικού διηγήματος, με τίτλο 5, στην οποία συμπεριλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, από ένα διήγημα της Νούρια Μπάριος και της Σάρα Μέσα.

         

Η εκπομπή «Αποτύπωμα», με τη Φούλη Ζαβιτσάνου, συναντά στο στούντιο της Φωνής της Ελλάδας, τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο

 

• Προστέθηκε στα Αγαπημένα

Την Πέμπτη, 2 Ιουλίου, η εκπομπή «Αποτύπωμα» με τη  Φούλη Ζαβιτσάνου, συνάντησε στο στούντιο της Φωνής της Ελλάδας, τον Κωνσταντίνο Παλαιολόγο, καθηγητή Εφαρμοσμένης Μεταφρασεολογίας και Ισπανικής Λογοτεχνίας στο ΑΠΘ και διακεκριμένο μεταφραστή λογοτεχνίας από τα ισπανικά και τα καταλανικά.

Μας μίλησε για τη μετάφραση, για τις λογοτεχνικές γέφυρες μεταξύ Ελλάδας, Ισπανίας και Λατινικής Αμερικής, για τη δική του μεταφραστική εμπειρία αλλά και για την σχέση και την αλληλεπίδραση μεταξύ ελληνικής και ισπανόφωνης κουλτούρας.

Παραγωγή – παρουσίαση: Φούλη Ζαβιτσάνου

https://vog.ert.gr/ondemand/o-konstantinos-palaiologos-gia-ti-metafrasi-kai-tis-logotexnikes-gefyres-metaksy-elladas-kai-ispanofonon-xoron-02-07-2026/

Αποχαιρετισμός στο 18ο Φεστιβάλ ΛΕΑ

 

Mario Vargas Llosa, ΑΓΡΙΟΙ ΚΑΙΡΟΙ

 

μτφρ  Κωνσταντίνος  Παλαιολόγος

Σελίδες 400

Dos veladas de poesía en el 18o Festival LEA

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ: Στουρνάρη και Ηπείρου γωνία // Στο Little Tree

 

Aρχίζει το 18ο Φεστιβάλ ΛΕΑ

 

Dos mesas redondas sobre Traducción Literaria en el 18o Festival LEA / junio de 2026

 

5 ποδοσφαιρικές ιστορίες από την Ισπανία (και τις Εκδόσεις Απρόβλεπτες)

Πέντε ιστορίες (τέσσερις βασισμένες σε πραγματικά περιστατικά και μία επινοημένη) από μια χώρα που παίζει, αντιλαμβάνεται και, κυρίως, ζει αλλιώς το ποδόσφαιρο.

 

Οι «ήρωες» (ο Πλάτκο, ο Θάρα, ο Γκαΐνθα, ο Ραούλ, ο Τζούκιτς, ο Πανότσα) των πέντε λογοτεχνικών αριστουργημάτων  αυτής της ισπανικής ανθολογίας, «ήρωες» μιας άλλης εποχής, κάτι μεταξύ επίγειων θεών και αποδιοπομπαίων τράγων, βιώνουν με ένταση, που συχνά τους υπερβαίνει, το μεγαλείο και τη μιζέρια ενός αθλήματος που, στις μέρες μας, χάνει ολοταχώς την επική του διάσταση, προδομένο από ανθρώπους που ακόμα και στον ύπνο τους μετρούν χρήματα και τιμούν αδίστακτους μακελάρηδες με κάλπικα βραβεία ειρήνης. Το ποδόσφαιρο, όμως, έτσι όπως το βλέπουν και το αποτυπώνουν πέντε από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης ισπανικής διανόησης (Αθκόνα, Αλμπέρτι, Γιαμαθάρες, Ντελίμπες, Πράδο), είναι η καλύτερη υπενθύμιση, σ’ εμάς, τους συχνά μπερδεμένους σύγχρονους ποδοσφαιρόφιλους, του θαυμαστού και πολύ συχνά σκληρόκαρδου μεγαλείου του.  

 

Διήμερο Φεστιβάλ Διηγήματος Μικρής Φόρμας // Θεσσαλονίκη, Ιούνιος 2026

 

Επινοώντας γέφυρες / Inventando puentes

Η παρούσα ανθολογία παρουσιάζει τη συλλογική μεταφραστική δουλειά μιας 12ετίας, στο πλαίσιο των εργαστήριων του Φεστιβάλ ΛΕΑ. Ανθολογούνται 12 ποιητές και ποιήτριες (έξι άντρες και έξι γυναίκες) από 4 χώρες (Ισπανία, Κολομβία, Νικαράγουα, Μεξικό), μεταφρασμένοι/ες συνεργατικά από ομάδες που συστάθηκαν και δούλεψαν δημιουργικά κατά τη διάρκεια των Φεστιβάλ.

Breve prólogo a Inventando puentes, de Eduardo Lucena

"Abren la puerta sudorosos, medio perdidos, con un poquito de ese aire de solitarios escribas y silenciosos observadores truncado por la llamada a un festival literario, esta vez en Atenas, a las puertas del verano inminente que ya se deja notar. Vienen de cruzar el océano, algunos solo el mar, sin mojarse apenas porque pisan ese puente literario que acabamos de trazarles, cuando traducíamos sus poemas sin que ellos ni siquiera supieran que lo hacemos, sin siquiera imaginarse que sus versos estaban ya sonando en el griego de una docena de curiosos traductores, guiados por la batuta paciente de Konstantinos Paleologos. Abren la puerta de la sala, se sientan, hablan de su vida, de su obra, derriten la cera de los oídos porque no se esperaban que tantas bocas hablaran un español tan correcto, se frotan los ojos porque no esperaban ver sus versos proyectados en una pantalla, escritos en un alfabeto que viene de tan lejos y que, al mismo tiempo, sienten casi como suyo: alfa, beta, gamma... Y comienza la subasta: quién da más por esta palabra, esta palabra a la una, a las dos, a las tres... ¡Adjudicada! El poema original se queda pequeño, casi diminuto frente a ese griego que se moldea frente a ellos, que se amolda al comentario del poeta, quien se replantea de nuevo (casi nunca están preparados para esto) por qué escribió esto o lo otro, qué quiso decir en ese giro o con esa rima o con esa metáfora, y sin darse cuenta ya está hablando en griego: metaforá, strofí, alegoría... Una hora, dos horas... El taller se hincha de orgullo, de bilingüismo, de presente y de futuro, los poetas pisan con decisión sobre el puente por el que llegaron, se echan hacia atrás en la silla, suena bien la lengua helena, suspiran, se hacen pequeños como se hicieron hace un rato sus poemas, humildes ante ese reflejo indescifrable de un poema que ahora es menos, pero también más, suyo. La nueva criatura palpita de vida recién hecha, se lee, se guarda, se le vacuna con el antivirus, se le envía a los poetas, lo mirarán luego, a la tarde, de vuelta al hotel, sudorosos, medio perdidos, con un poquito de ese aire de solitarios escribas..."

 

Κοίταξέ με κατάματα, σύντομα από τις Εκδόσεις Άνω Τελεία

 

Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας, είτε το έχετε αγοράσει είτε το ξεφυλλίζετε –αναποφάσιστες/αναποφάσιστοι ακόμη– σε κάποιο βιβλιοπωλείο, είναι ένα συλλογικό κομψοτέχνημα που έχει άποψη και την εκφράζει. Εφτά γυναίκες, τέσσερις από τη Χιλή και τρεις από την Ελλάδα, επικοινωνούν μέσα στις σελίδες του Κοίταξέ με κατάματα και το κάνουν δημιουργικά και με τσαγανό. Κατ’ αρχάς, έχουμε τρεις καταξιωμένες συγγράφισσες από τη Χιλή, «μέλη» μιας άτυπης, πλην όμως υπαρκτής και πολυμελούς ομάδας γυναικών συγγραφέων από την ισπανόφωνη Λατινική Αμερική που έχουν βρει στη μικρομυθοπλασία έναν τρόπο έκφρασης που όμοιό του δεν συναντάμε αλλού στον πλανήτη: αυτόν τον καταγγελτικό και συνάμα διεκδικητικό, αγωνιστικό, αισθησιακό, παιχνιδιάρικο λόγο που εκπλήσσει με τη φιλοσοφική συντομία του και συνεπαίρνει με τον μαγικό ερωτισμό του. Τα μικροδιηγήματα αυτής της ανθολογίας είναι τηλεγραφικά αλλά ανεξάντλητα γιατί αυτό είναι το κύριο χαρακτηριστικό της καλής μικρομυθοπλασίας (που ουδεμία σχέση έχει με τα ανούσια και άνευρα κείμενα που πλασάρονται ως σύντομη αφήγηση από άντρες και γυναίκες συγγραφείς παγκοσμίως, συγγραφείς που θεώρησαν τη συντομία αυτού του κειμενικού είδους ως παράγοντα ευκολίας και όχι λακωνικού, πλην όμως απύθμενου, βάθους σκέψεων και συναισθημάτων).

          Αυτά τα υπέροχα χιλιανά σύντομα διηγήματα έχουμε την ευκαιρία να τα διαβάσουμε εκ παραλλήλου και ελληνικά από μια ομάδα γυναικών μεταφραστριών, όλες τους «ισόβια» μέλη της μεγάλης πνευματικής κοινότητας του ΑΠΘ, που μεταφράζουν με ευαισθησία και απόλυτο επαγγελματισμό.

          Χάρη, λοιπόν, σε αυτές τις εφτά magníficas συναντιόμαστε όλοι και όλες εμείς σε αυτές τις σελίδες, για να αφεθούμε στην καλή λογοτεχνία και να αντιληφθούμε ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για να μπει ένα ακόμα ανάχωμα στη (νέα) επέλαση της βαρβαρότητας· φτάνει να το ποθούμε με όλο μας το είναι και να το επιδιώκουμε συλλογικά, όπως ακριβώς κάνουν οι γυναίκες αυτής της υπέροχης ανθολογίας.

 

Από τον πρόλογο του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου