ΚΑΡΛΟΣ ΒΙΤΑΛΕ: Μακριά από το σπίτι

 

ΚΑΡΛΟΣ ΒΙΤΑΛΕ

 

 

 

 

 

 

 

ΜΑΚΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ ΣΠΙΤΙ

 

 

 

Η παρούσα ομαδική μετάφραση είναι προϊόν του μαθήματος «Εφαρμοσμένη Μεταφρασεολογία: Συλλογική Μετάφραση από τα Ισπανικά και Εκδοτικός Χώρος» που δίδαξε, κατά το ακαδημαϊκό έτος 2022/23, ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στο Τμήμα Ιταλικής Φιλολογίας του ΑΠΘ. Συμμετείχαν οι φοιτήτριες και οι φοιτητές: Κωνσταντίνα Δράτσα, Παντελής Κουτσιανάς, Ευγενία Λιάντα, Ντίμη Μαριόγλου, Μαρία Μαρκοπούλου, Μαρίνα Μεταξά, Ιωάννα Μπέτσιου, Κωνσταντίνα Σταυρινού, Δέσποινα Τσιάρα, Λίνα Χαριστού, Alicia Jiménez Orts, Alejandro Laguna López.

O Carlos Vitale (Μπουένος Άιρες, 1953) είναι ποιητής, μικροδιηγηματογράφος και μεταφραστής από την Αργεντινή. Ζει και εργάζεται στη Βαρκελώνη. Το Fuera de casa εκδόθηκε το 2014. Στα ελληνικά κυκλοφορεί επίσης το βιβλίο μικροδιηγημάτων Η αγένεια του αυτόχειρα (σε δίγλωσση έκδοση, από το Instituto Cervantes, σε μετάφραση Αλεξάνδρας Γκολφινοπούλου), ενώ επίκειται επανέκδοσή του από τις Εκδόσεις Σαιξπηρικόν. 

 

 

Τα περισσότερα δεινά συμβαίνουν στους ανθρώπους

επειδή δεν κάθονται σπίτι τους.

Μπλεζ Πασκάλ

 

  

ΕΝΔΟΧΩΡΑ 

 

 

I

 

ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΟΥ ΚΟΜΙΝΟ

 

 

                 La luce del giorno mai non sazia[1].

                                                Τζεράρντο Βακάνα

 

 

 

1

Η ελιά βυθίζει τις ρίζες της.

Μα το βουνό σύννεφα ονειρεύεται.

 

 

2

Θα με προσμένεις

στον δρόμο της επιστροφής;

 

 

3

Σπάει τη σιωπή ένα πουλί.

Άσωτη γλώσσα.

 

 

4

Καλλιεργήσιμη γη:

γεωμετρία του νερού.

 

 

5

Πόσα αγκάθια

για ένα μόνο τριαντάφυλλο!

 

 

(2000-2002)

 

 

 

II

 

ΜΑΒΙΑ ΓΗ

 

                   

                    

                     Έχω εδώ, πάνω στο τραπέζι μου, λίγη απ’ τη γη της Αρμενίας.

Ντανιέλ Βαρουζάν

 

ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ

 

Παράξενη μορφή παραδείσου,

άγνωστη ακόμη μα ήδη τη νοσταλγείς.

 

 

ΓΕΡΕΒΑΝ

 

Λευκό φεγγάρι, γαλάζια νύχτα,

καρδιά δίχως ψεγάδι.

 

 

ΤΑΜΑΤΑ

 

Μαντήλια στους θάμνους:

πίστη κρεμάμενη στο Χαγαρντζίν[2].

 

 

ΜΑΤΕΝΑΝΤΑΡΑΝ[3]

 

Το χέρι γράμμα γίνεται

για τα μάτια των αιώνων.

 

ΚΑΛΟΣ ΟΙΩΝΟΣ

 

Άνοιξε την πόρτα στη μέρα:

το Αραράτ περιμένει.

 

 

ΕΞΥΨΩΣΙΣ

 

Το κλήμα σκαρφαλώνει

στον συρμάτινο ουρανό του.

 

 

ΧΟΡ ΒΙΡΑΠ[4]

 

Κατέβα στον λάκκο του μαρτυρίου.

Αν βγεις, δεν θα βγεις ηττημένος.

 

 

ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ ΣΤΟ ΕΤΣΜΙΑΝΤΖΙΝ[5]

 

Η φωνή της χορωδίας ψάλει

τον ύμνο των κεριών.

 

ΝΤΕΜΠΕΤ[6]

 

Το καλοκαίρι ψηλώνουν οι πυραμίδες από άχυρο.

Τον χειμώνα θα είναι χρυσός.

 

 

ΓΚΕΓΚΧΑΡΝΤ[7]

 

Σκάψε μέχρι που ο βράχος

να σου παραδώσει το μυστικό του.

 

 

ΟΝΤΖΟΥΝ[8]

 

Χορταριασμένοι τάφοι.

Η ζωή στις ρωγμές.

 

 

ΑΡΜΕΝΙΑ

 

Η τέχνη

της επιβίωσης.

 

 

(2004)

 

 

 

III

 

ΚΑΡΤ ΠΟΣΤΑΛ ΑΠΟ ΤΗ ΜΕΡΙΔΑ, ΒΕΝΕΖΟΥΕΛΑ

 

 

Αποφασίζω να πάρω τα βουνά.

Χοσέ Μπαροέτα

 

ΤΕΛΕΦΕΡΙΚ

 

Ανεβαίνω με συντροφιά στον ουρανό,

τι ευτυχία, δόξα τω Θεώ!

 

 

 

ΠΙΚΟ ΕΣΠΕΧΟ[9]

 

Ζεστό ρούμι

και ψυχρές αντανακλάσεις.

 

 

 

ΠΑΡΑΜΟ ΛΑ ΚΟΥΛΑΤΑ[10]

 

Φως των Άνδεων,

χορεύει ο χείμαρρος.

 

 

 

ΒΑΣΚΟ ΣΙΝΕΤΑΡ[11],ΣΧΟΙΝΟΒΑΤΗΣ

 

Γαντζωμένος στη γη

προκαλεί τ’ αστέρια.

Η ΜΙΚΡΗ ΚΟΙΛΑΔΑ

 

Το γεράκι πετάει πάνω απ’ τους λόφους.

Αυτή είναι η καλύτερη οπτική.

 

 

(2006) 

 

 

 

IV

 

ΕΣΘΟΝΙΚΗ ΑΝΟΙΞΗ

 

 

                  

Ο ουρανός είναι ασυνήθιστα γαλανός

                    τούτη την εσθονική άνοιξη.

Γιούρι Τάλβετ

 

 

1

Αχανής έκταση.

Γαλήνη της πεδιάδας.

Οργή των θαμμένων ηφαιστείων.

 

 

2

Λίμνες, φράγματα;

Νερό που ξέρει τη δουλειά του.

 

 

3

Στοιβάζεις τα ξύλα.

Στη θαλπωρή τους εμπιστεύεσαι

οικογένεια και σπίτι.

 

 

4

Τρίγωνο πουλιών.

Δυο ξεκόβουν, ανάλαφρα.

Ιδιωτικές κουβέντες,

ιδιωτικές πτήσεις.

 

 

 

5

Το δάσος, οπωσδήποτε, και τα ποτάμια,

να μη λείπουν τα ποτάμια,

τα παραμυθένια σπιτάκια,

ο πελαργός στη φωλιά του,

κι εγώ, καθιστός και εν κινήσει.

 

 

(2009) 

 

 

 

V

 

ΠΕΡΙΠΑΤΟΣ ΣΤΗΝ ΤΣΟΤΣΑΡΙΑ

 

 

 

 

Dovresti ascoltare la Ciociaria[12].

Λίμπερο Ντε Λίμπερο 

 

 

H ΤΡΑΠΕΖΑΡΙΑ ΤΟΥ ΚΑΖΑΜΑΡΙ[13]

 

Το τραπέζι στρωμένο,

λάδι και αλάτι.

Γευστικό μυστήριο.

 

 

ΣΕΙΣΜΟΣ ΣΤΟ ΓΚΑΛΙΝΑΡΟ

 

Το χωριό

φιδογυρίζει

στον λόφο.

 

Ξάφνου

η γη

ξυπνάει.

 

Υπενθυμίζει

την παρουσία της

κάτω απ’ τα πόδια μας. 

 

ΟΙ ΚΟΤΕΣ ΤΟΥ ΤΖΕΡΑΡΝΤΟ

 

Δέκα κότες

(κι ένας κόκορας)

σκαλίζουν

το δικό τους κομμάτι

κόσμου.

 

Πίσω απ’ τον κόσμο

υπάρχει κι άλλος κόσμος,

γη κι άλλη γη.

 

Σκαλίζουν.

 

Ο κόπος

δεν αποδίδει,

αλλά η μέρα περνάει.

 

 

ΦΛΟΓΕΡΑ

 

Στην κοιλάδα

αντηχεί

ο ύμνος

όλων

των σημαιών.

 

 

HOTEL TRAMP’S

 

Η μικρή

συντροφιά

σιγοκουβεντιάζει

για

την προκλητική

γύμνια

της ποίησης.

 

 

ΤΑΡΑΝΤΕΛΑ

                          

στη μητέρα μου  

 

Είσαι εδώ.

Όπου

κι αν είσαι.

ΜΠΑΛΑΝΤΑ ΤΟΥ ΣΑΝ ΝΤΟΝΑΤΟ

 

Σε όλους δίνεσαι.

 

Σε μένα όχι.

 

Δότρια

χάρης

και προδοσίας.

 

 

ΦΟΡΚΑ ΝΤ’ ΑΤΣΕΡΟ[14]

 

Άγρια άλογα.

Όμως ο αρχηγός

του κοπαδιού

φοράει κουδούνι.

Αρχηγοί με κουδούνι.

Ελευθερία υπό επιτήρηση.

 

ΚΑΝΕΤΟ[15]

 

Το φθινόπωρο

κάνει ότι αγριεύει και δεν αγριεύει.

 

Ίσα που αγριεύει.

 

Ύπουλο ταξίδι

προς τον χειμώνα.

 

 

ΒΑΡΩΝΙA ΛΟΥΤΡΑ

 

Μυστική υδάτινη

βλάστηση.

 

Γέφυρες από βρύα

διασχίζουν

τη σιωπηλή ζωή.

 

Η υγρασία

αντηχεί

μ’ έναν ψίθυρο

οργισμένο.

 

Και το αεράκι

μάς λικνίζει

αδιάκοπα.

 

 

(2009-2012) 

 

 

 

VI

 

ΜΕΤ’ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗΣ

 

 

 

Qui la meta è partire[16].

Τζουζέπε Ουνγκαρέτι

 

 

 

 

ΕΝΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ

 

Τίποτα δεν έχει αλλάξει.

 

Μοναχά το μέρος

όπου το σώμα μου πέφτει.

 

 

ΠΛΑΤΕΙΑ ΤΩΝ ΘΑΥΜΑΤΩΝ

 

Πνεύματα χορεύουν

στη Πλατεία των Θαυμάτων.

 

Λευκή μουσική

για μια νύχτα στοιχειωμένη.

 

 

ΚΑΠΟΙΟΣ ΕΚΛΑΙΓΕ…

 

Κάποιος έκλαιγε

στο Κοιμητήριο της Πίζας.

Ωστόσο, οι άδειοι τάφοι των νεκρών

φύλαγαν τ’ απομεινάρια των ζωντανών.

Ο θάνατος πάντα θριαμβεύει.

Σιγή στο κοιμητήριο κι απέξω.

Κάπου κάποιος κλαίει.

 

 

Η ΚΑΣΤΙΛΛΗ ΚΑΘ’ ΟΔΟΝ

 

Μεταφυσική ώχρα.

 

 

ΜΕΤΑΞΥ ΜΑΡ ΝΤΕΛ ΠΛΑΤΑ ΚΑΙ ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΙΡΕΣ

 

Όταν το τρένο

διασχίζει τη νύχτα

λίγη σημασία έχουν

χώρα ή προορισμός.

 

 

ΜΟΝΤΣΕΝΙ[17]

 

Το χαλκόχρωμο χέρι των φύλλων ντύνει με φθινόπωρο

αγαθά κι ανθρώπους. 

 

 

ΞΗΜΕΡΩΝΕΙ

 

Ξημερώνει

στο αεροπλάνο

από ξένο τόπο

σε τόπο ξένο.

Για ποιον

ξημερώνει;

 

 

ΝΕΣΑΤΕΛ

 

Μην εμπιστεύεσαι

το κάλεσμα της λίμνης.

 

 

ΛΙΜΟΖ

 

Τα κλαδιά

γδέρνουν

με δάχτυλα

κατάπληκτα

το ποτάμι.

  

 

ΘΕΑ ΑΠΟ ΑΕΡΟΣ

 

Η Ρώμη ανάμεσα στα σύννεφα.

Η Ρώμη στα σύννεφα.

 

 

ΣΠΙΝΙΟ

 

Τα αστέρια

φυλάνε

τον ύπνο

της βελανιδιάς

του Σπίνιο.

 

Ήρεμη,

κοιμάται.

 

 

Μόλις ξυπνήσει,

θα δώσει μορφή

σκιάς

στις λέξεις. 

 

ΑΚΡΟΠΟΛΗ

 

Ήρεμα.

Θα είναι ακόμη εκεί

όταν φτάσεις.

Τους αιώνες

δεν τους ταράζει

η ανηφορίζουσα

δυστυχία σου.

Ξεφύσα, λοιπόν

και σώπα.

 

 

ΜΟΝΠΕΛΙΕ

 

Ποιος να σου γυρίσει την πλάτη, νύχτα,

σαν ξεπροβάλεις με την προβιά σου;

 

 

ΙΘΑΚΗ

 

Και που έφτασα,

τώρα τι;

 

 

(1981-2013)

 

  

 

MΕ ΘΕΑ ΤΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

 

 

στη Μαρία, που επίσης ήταν εκεί 

 

 

 

I

 

Έξι σημειώσεις για την Ελλάδα

 

 

 

Παράξενος κόσμος που λέει πως βρίσκεται

στην Αττική και δε βρίσκεται πουθενά.

Γιώργος Σεφέρης

 

 

Στο παλάτι του Νέστορα (Πύλος)

 

Δείξε μου τον δρόμο.

 

 

 

Μονεμβασιά

 

Η θάλασσα λατρεύει τα πλάσματά της.

 

 

 

Μπροστά στον βράχο της Σίβυλλας (Δελφοί)

 

Η ευκαιρία του πεπρωμένου.

 

 

 

Στο κοιμητήριο των Μυκηνών

 

Προσπαθώ να δω με τα μάτια ενός νεκρού.

 

 

 

Στον τάφο του Αίγισθου και της Κλυταιμνήστρας

 

Το κίνητρο είναι ο σκοπός.

 

 

 

Στον τάφο του Αγαμέμνονα

 

Να φυλάγεσαι απ’ όσους σ’ αγαπούν.

 

 

(1988)

 

 

  

II

 

 

Βρετάνη

 

Et quand je dis la mer,

C'est toujours à Carnac[18].

Εζέν Γκιγεβίκ

 

 

 

Μπελ-Ιλ-Αν-Μερ

 

Το αλάτι λαξεύει νοήματα

στους βράχους. 

 

 

Κόλπος του Μορμπιάν

 

Ο κόλπος κλείνει

σε μια ανέφικτη αγκαλιά.

 

 

Καθεδρικός της Βαν

 

Τραχύ το όργανο της Βαν

ξεδιπλώνει την ηχηρή του κυριαρχία.

 

 

Νήσος Γκαβρινίς

 

Η πέτρα μιλάει

μέσα απ’ το στόμα του ήλιου. 

 

 

Χερσόνησος του Κιμπερόν

 

Πού με πας 

καράβι των ονείρων;

 

 

(1994) 

 

 

 

  

III

 

Ημερολόγιο Κρήτης

 

 

Και πώς μπορώ τώρα να μπω σ’ αυτήν την πόλη;

Μιχάλης Πιερής

 

 

 

Ενετικό λιμάνι

 

Ηράκλειο

που όλα τα γιατρεύεις!

 

 

Λιβυκό πέλαγος

 

Βούτηξε,

καημένο ψάρι της ακτής.

 

 

Χερσόνησος

 

Κάτω απ’ την πέργκολα

μια στάση για νερό.

 

 

Καρπούζι στα Χανιά

 

Η καρδιά

της φιλοξενίας.

 

 

Οροπέδιο Λασιθίου

 

Σύννεφα από πέτρα

λευκή.

Σπηλιές στα Μάταλα

 

Πού κρύβεσαι

τεμπέλη θάνατε;

 

 

Κρητικό πέλαγος

 

Αυτό που είχες και δεν το ’ξερες.

Αυτό που δεν θα ’χεις ξανά.

 

 

(1999) 

 

 

 IV

 

Τετράδιο της Λ’Εσκάλα[19]

 

 

Una treva signada amb aire i ales[20].

Μαρία Άντζελς Ανγκλάδα

 

 

1

Λάμπει ο άνεμος στα δέντρα.

Αέρινα πέταλα.

 

2

Χιονισμένα βουνά.

Ψηλότερα, ο γλάρος.

 

3

Πράσινη θάλασσα

από πεύκα δίχως ακτές.

 

4

Παιχνίδι με τις σκιές

από αρμυρίκια στη σειρά.

 

5

Στα χέρια του κενού

ένα πουλί επιστρέφει.

 

6

Ομίχλη πάνω απ’ το Μονγκό[21]:

το φάντασμα της μέρας.

 

 

7

Παλιό νεκροταφείο.

Ήλιος της σιωπής.

 

8

Απριλιάτικες πεδιάδες,

παπαρούνες χιλιάδες.

 

9

Στη βάρκα, ένα φως.

Σπασμένος ορίζοντας.

 

10

Λικνίζεται στα κύματα

ο δύστροπος βράχος.

 

11

Κόντρα στη νύχτα

δύο λευκά φτερά.

 

12

Τι άλλο θες από μένα,

τραμουντάνα;

 

 

(1997-2000)

 

https://www.vakxikon.gr/makria-apo-to-spiti-syllogikh-metafrash-ths-poihtikhs-sylloghs-tou-karlos-vitale/ 

---

[1] Το φως της ημέρας ποτέ δεν είναι αρκετό. (Σ.τ.Μ.)

[2] Μοναστήρι του 13ου αιώνα.

[3] Μουσείο με αρχαία χειρόγραφα.

[4] Μοναστήρι του 7ου αιώνα, στα σύνορα με Τουρκία.

[5] Ιερή πόλη της Αρμενίας. Έδρα της Αρμενικής Αποστολικής Εκκλησίας.

[6] Ποταμός και φυσικό σύνορο μεταξύ Αρμενίας και Γεωργίας.

[7] Μοναστήρι του 4ου αιώνα, χτισμένο, εν μέρει, μέσα σε βράχο.

[8] Ναός βασιλικού ρυθμού (5ος-7ος αιώνας).

[9] Βουνό της οροσειράς των Άνδεων. Υψόμετρο: 4765 μέτρα. Η κορυφή του είναι προσβάσιμη με τελεφερίκ.

[10] Εθνικός δρυμός στις Άνδεις.

[11] Vasco Szinetar (Καράκας, 1948). Φωτογράφος και ποιητής από τη Βενεζουέλα.

[12] Να την ακούς την Τσοτσαρία. (Σ.τ.Μ.)

[13] Αββαείο του 8ου αιώνα, στην επαρχία του Φροζινόνε.

[14] Ορεινό πέρασμα στα όρια της επαρχίας του Φροζινόνε με εκείνη της Λ’Ακουίλα.

[15] Ιερό στην επαρχία του Φροζινόνε.

[16] Εδώ σκοπός είναι η αναχώρηση. (Σ.τ.Μ.)

[17] Εθνικό πάρκο της Καταλωνίας.

[18] Και όταν λέω θάλασσα, εννοώ πάντα του Καρνάκ. (Σ.τ.Μ.)

[19] Κωμόπολη στην Κόστα Μπράβα της Καταλωνίας.

[20] Ανακωχή υπογραμμένη με αέρα και φτερά. (Σ.τ.Μ.)

[21] Εθνικό πάρκο και παραλία στην Καταλωνία.

La desconocida historia de la traducción a cuatro manos de Η ασαφής γοητεία των αναταράξεων [El inasible encanto de las turbulencias] de Jarílaos Percas al español

 

La desconocida historia de la traducción a cuatro manos de Η ασαφής γοητεία των αναταράξεων [El inasible encanto de las turbulencias] de Jarílaos Percas al español

 

por Konstantinos Paleologos

 

Se cumplieron el año pasado, 2022, 50 y 30 años desde la publicación en griego y la traducción al español respectivamente de la emblemática novela del novelista y crítico literario griego Χαρίλαος Πέρκας [Jarílaos Percas], Η ασαφής γοητεία των αναταράξεων [El inasible encanto de las turbulencias]. Ambas efemérides pasaron totalmente desapercibidas por motivos bien distintos que procuraremos desgranar y analizar a continuación.

En Grecia, Jarílaos Percas, tristemente fallecido en 2019, es más conocido y recordado por sus vitriólicas, todo hay que decirlo, reseñas de libros en el diario TO BHMA (reunidas, póstumamente, por su amigo y colaborador Κώστας Γουδέλης [Costas Gudelis], en un tomo bajo el título Σημειώσεις για βιβλία που δεν έπρεπε να είχαν γραφεί ποτέ [Notas sobre libros que nunca debieron haber sido escritos]) que por su única y muy celebrada en su momento novela (1972), Η ασαφής γοητεία των αναταράξεων que casi inmediatamente, ya desde mediados de esa misma década, pasó al olvido al ser atacada y prácticamente ninguneada por muchos críticos de los primeros años de la transición que no le perdonaban a Percas el hecho de haber ganado, en mayo de 1973, en plena Dictadura de los coroneles, el Premio Nacional de Narrativa, con una obra que, según Έκτορας Ιατρού [Éctoras Iatrú], su más acerrimo detractor, «constituía una descarada apología de la violencia en todas sus manifestaciones».

Percas no volvió a publicar ninguna otra obra literaria, salvo dos cortos poemas, «Ανακούφιση Ι» y «Ανακούφιση ΙΙ» [«Desahogo I» y «Desahogo II»] en la revista literaria chipriota Ανάπαιστος [Anapesto] en 1982. Desde entonces, se entregó por completo a sus tan celebradas y temidas reseñas literarias (en las que superó con creces la aspereza crítica de Iatrú). Publicó 240 reseñas en un espacio de veinte años, a razón de una por mes, desde 1982 hasta 2002, año en que sorprendentemente dejó definitivamente de escribir para dedicarse de forma ya completa y exclusivamente al negocio familiar de frutos secos en el popular barrio de Jariláu en Salónica.

En 2022, al cumplirse, recordamos, 50 años de la publicación de la única novela de Percas, no se produjo en la prensa griega especializada ninguna mención a una obra que en su momento había levantado mucha polvareda y se había comparado, con algo de exageración, con La familia de Pascual Duarte.

Dado todo esto, es muy curioso que en 1992, veinte años después de la publicación de la novela, cuando esta ni siquiera se podía encontrar en las librerías griegas, apareciera en España la solvente traducción al español, a cargo de Vicente Fernández González y Ioanna Nicolaídou, y editada por el sello barcelonés ContraEdiciones GP que, curiosamente, no había sacado ninguna obra griega hasta entonces, ni volvió a hacerlo después. Para echar, si se nos permite, más leña al fuego, hay que traer a colación dos datos más: a) El inasible encanto de las turbulencias, como es el título de la novela en español, no ha sido traducido, hasta el presente, a ningún otro idioma y b) en el momento en el que fue traducida al español la novela de Percas, apenas se editaba en España narrativa griega contemporánea. Como ejemplo de tardía aparición, podemos citar a dos prestigiosos narradores griegos coetáneos de Percas, esto es, a Πέτρος Μάρκαρης [Petros Márcaris], cuya primera novela, Νυχτερινό δελτίο [Noticias de la noche], apareció en español nada menos que en el año 2000, de la mano de Ersi Samará, y a Θανάσης Βαλτινός [Thanasis Valtinós] cuya sugerente obra, de 1985, Μπλε βαθύ, σχεδόν μαύρο [Azul oscuro casi negro], salió en el mercado español en 2002, en traducción de María López Villalba.

Como deducimos de lo anteriormente señalado, sale en 1992 en España una novela griega que ya casi no se puede encontrar en su país de origen, que no ha sido traducida a ningún otro idioma, que se edita en un momento en el que a los editores españoles aún no les atrae especialmente la narrativa griega más contemporánea y, por si todo lo anterior fuera poco, que se publica por una casa editorial que jamás, ni antes de El inasible encanto ni después, publicó alguna otra obra literaria griega. Todo esto nos conduce inevitablemente, según nuestro parecer, a la pareja de traductores, a Vicente Fernández González y a Ioanna Nicolaídou (esta colaboración ha sido el germen, como se demostró en 2011, de una traducción mítica, a ocho manos, y Premio Nacional de Traducción en Grecia: Ακυβέρνητες πολιτείες [Ciudades a la deriva] de Stratís Tsircas, editorial Cátedra). Sorpresivamente, los traductores tampoco recogen en sus abultados currículos oficiales referencia alguna a esta traducción (sería interesante que en el debate posterior tuvieran la amabilidad de arrojar algo de luz sobre esta cuestión).  

Es evidente, no obstante, que solo unos grandes conocedores de la literatura griega de finales del siglo XX podían seguir recordando, veinte años después de su publicación y unos quince de su abrupta desaparición, o cancelación como diríamos en términos actuales, de las librerías y del canon literario griegos, la novela de Percas, con el cual, según hemos podido averiguar hablando con ciclos literarios salonicenses, Vicente Fernández González había tenido un breve encuentro en la histórica, y ya desaparecida, librería de Salónica, Μόλχο [Molho], en el verano de 1988, época en la que, recordamos, Percas ejercía, de manera harto conflictiva, la crítica literaria. También nos consta que Ioanna Nicolaídou emprendió, tres años más tarde, un contacto epistolar con Percas informándole del deseo tanto de ella como de Vicente Fernández González (que por aquellas fechas había publicado en Mondatori Έξι νύχτες στην Ακρόπολη [Seis noches en la Acrópolis] de Γιώργος Σεφέρης [Yorgos Seferis]) de traducir al español su novela. No conocemos si hubo respuesta de parte del escritor y crítico literario griego, pero los hechos nos hacen pensar que sí la hubo y que fue positiva.

La novela de Percas, un duro retrato de la sociedad griega de los años 50 y 60, no tuvo ninguna acogida, ni buena ni mala, por parte de la crítica literaria española, circunstancia que sería achacable a la total falta de promoción por parte de ContraEdiciones GP que simplemente, si se nos permite el símil, lanzaron un pedrusco griego al amplio mar editorial de España a ver si flotaba. La única referencia a la novela de Percas que hemos podido encontrar en un medio español fue, precisamente, de la propia Nicolaídou que, en una entrevista concedida a la revista TRANS: Revista de Traductología (número 27, 2023) con motivo de la publicación en España del poemario Tres clics a la izquierda de Caterina Gogu, en traducción suya y de Vicente Fernández González, dijo textualmente: «todo cambió con respecto a la recepción de la literatura griega en España a raíz de la publicación en 1992 de El inasible encanto de las turbulencias». Dicha declaración, aunque bastante atrevida y altilocuente, no carece de sentido: la novela de Percas, como arado invisible, horadó el surco y facilitó la futura siembra de novelas griegas contemporáneas en el fértil terreno del mercado literario español.

Ομιλία στο πλαίσιο της Ημερίδας: Días de 1987, treinta y cinco años de griego moderno en la Universidad de Málaga, που διοργάνωσε το Τμήμα Μετάφρασης και Διερμηνείας του Πανεπιστημίου της Μάλαγας στη Μάλαγα, στις 28/09/23.