Η Εύη Γεροκώστα φέρνει τις ενοχλητικές δεσποινίδες στην ταράτσα του Ινστιτούτου Θερβάντες

Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας – Ταράτσα 

22.00 – 22.50 

Παρασκευή 20 Ιουνίου 2025

 

Πηγή: Ενοχλητικές δεσποινίδες. Λατινοαμερικάνικη γυναικεία μικροαφήγηση από την Αργεντινή, το Μεξικό και τη Χιλή  (Εκδόσεις Στιγμός)

Μετάφραση: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Παναγιώτης Ξουπλίδης, Μαρισόλ Φουέντες

Αφήγηση: Εύη Γεροκώστα

Λογοτεχνίζουσες, πληγωμένες, παραμυθομανείς και παραμυθοπαρμένες, αποφασιστικές, ερωτεύσιμες και ερωτευμένες, ξάγρυπνες και κοιμισμένες, σιωπηλές και παρατηρήτριες, κοριτσάκια και γυναίκες. Όλες ενοχλητικές. Γιατί; Γιατί (μας) βγάζουν από τον λήθαργο.

Στα ελληνικά

Με την υποστήριξη του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας και του Τμήματος Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ.

 

XIII Congreso Internacional de Minificción, TESALÓNICA 2026 [ejes temáticos] / ΧΙΙΙ Διεθνές Συνέδριο Μικρομυθοπλασίας, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2026 [θεματικοί άξονες]

 

UNIVERSIDAD ARISTÓTELES DE TESALÓNICA

XIII CONGRESO CIENTÍFICO INTERNACIONAL DE MINIFICCIÓN

 

   Minificción e intertextualidad

Tesalónica, 7-9 de octubre de 2026

 

El congreso será coorganizado por el Departamento de Filología y el Departamento de Lengua y Filología Italianas de la Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad Aristóteles de Tesalónica (AUTH) a propuesta del Comité Organizador del XII Congreso Científico Internacional de Minificción (Puerto Rico, 18-20 de septiembre de 2024), y tendrá un carácter mixto, presencial y telemático. Las actividades del congreso se centrarán en cuestiones de interés para los estudiosos de la minificción de todo el mundo y se llevarán a cabo en inglés y español.

En particular, el XIII Congreso de Minificción examinará diferentes aspectos, temas, técnicas, características, etc., de este género, dando especial énfasis en el fenómeno de la intertextualidad en el discurso literario. Se insta a que las propuestas pertinentes se coordinen con uno o varios de los siguientes ejes que cubren puntos críticos de encuentro entre la minificción y la intertextualidad, sin por supuesto agotarlos.

 

1. Perspectivas históricas sobre el estudio de la relación entre minificción e intertextualidad.
2. La minificción como enfoque interdisciplinar, estudio e interpretación. Tendencias y perspectivas actuales.
3. Minificción en el filo de diferentes géneros: entre la poesía y la prosa.
4. Enfoques nacionales, transnacionales, comparativos, sincrónicos y diacrónicos de la minificción.
5. Los estudios interartísticos e intermediales en programas de escrituras, interpretación y uso de la minificción.
6. La intertextualidad a la luz de las tecnologías digitales para la escritura, la lectura y el estudio de la minificción.
7. Minificción y producción contemporánea: ¿de la intertextualidad al hipertexto? El futuro de la minificción.

 

Los Congresos Científicos Internacionales de Minificción se vienen celebrando cada dos años, con el auspicio de Universidades y otras instituciones, en diversas ciudades del mundo, desde 1998 hasta la actualidad.

 

 

El comité organizador del congreso:

 

L. Marisol Fuentes Bustamante

Vasilis Vasileiadis

Maria A. Ioannou

Stergios Dertsas

Konstantinos Paleologos

Stella Tsingou

Tina Christidi

Dimitra I. Christodoulou

>.<>.<

Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

ΧΙΙΙ  Διεθνές  Επιστημονικό  Συνέδριο  για  τη  Μικρομυθοπλασία

 

 

Μικρομυθοπλασία και διακειμενικότητα

Θεσσαλονίκη, 7-9 Οκτωβρίου 2026

 

 

Το συνέδριο συνδιοργανώνεται από το Τμήμα Φιλολογίας και το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) ύστερα από πρόταση της Οργανωτικής Επιτροπής του XII Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου για τη Μικρομυθοπλασία (Πουέρτο Ρίκο, 18-20 Σεπτεμβρίου 2024), και θα έχει μεικτό χαρακτήρα, διά ζώσης και εξ αποστάσεως. Οι εργασίες του συνεδρίου θα επικεντρωθούν σε θέματα που απασχολούν τους μελετητές της μικρομυθοπλασίας σε όλο τον κόσμο και θα διεξαχθούν στην αγγλική και την ισπανική γλώσσα.

Ειδικότερα, το ΧΙΙΙ Συνέδριο για τη Μικρομυθοπλασία θα εξετάσει διαφορετικές όψεις, θέματα, τεχνικές, γνωρίσματα κλπ. του συγκεκριμένου είδους στην τομή του με την ιδιότητα της διακειμενικότητας στον λογοτεχνικό λόγο. Προτείνεται οι σχετικές εισηγήσεις να συντονιστούν με έναν (ή, συνδυαστικά, περισσότερους) από τους παρακάτω άξονες, οι οποίοι καλύπτουν κρίσιμα σημεία συνάντησης της Μικρομυθοπλασίας με τη διακειμενικότητα, χωρίς βέβαια να τα εξαντλούν.

·         Ιστορικές οπτικές μελέτης της σχέσης μικρομυθοπλασίας και διακειμενικότητας.

·         Η μικρομυθοπλασία ως αντικείμενο διεπιστημονικής προσέγγισης, μελέτης και ερμηνείας. Σύγχρονες δυναμικές και προοπτικές.

·         Η μικρομυθοπλασία στο μεταίχμιο διαφορετικών γενών: ανάμεσα στην ποίηση και την πεζογραφία.

·         Εθνικές, διεθνικές, συγκριτολογικές συγχρονικές και διαχρονικές προσεγγίσεις της μικρομυθοπλασίας.

·         Διαμεσικές και διακαλλιτεχνικές εφαρμογές συγγραφής, ερμηνείας και χρήσης της μικρομυθοπλασίας.

·         Η διακειμενικότητα υπό το φως των ψηφιακών τεχνολογιών συγγραφής, ανάγνωσης και μελέτης της μικρομυθοπλασίας.

·         Μικρομυθοπλασία και σύγχρονη παραγωγή: από τη διακειμενικότητα στο υπερκείμενο; Το μέλλον της μικρομυθοπλασίας.

 

Τα Διεθνή Επιστημονικά Συνέδρια για τη Μικρομυθοπλασία πραγματοποιούνται κάθε δύο χρόνια, υπό την αιγίδα Πανεπιστημίων και άλλων φορέων, σε διάφορες πόλεις ανά τον κόσμο, από το 1998 έως σήμερα.

 

 

 

Η οργανωτική επιτροπή του συνεδρίου

 

Fuentes Bustamante Marisol

Βασιλειάδης Βασίλης

Ιωάννου A. Μαρία

Ντέρτσας Στέργιος

Παλαιολόγος Κωνσταντίνος

Τσίγγου Στέλλα

Χρηστίδη Τίνα

Χριστοδούλου I. Δήμητρα

 

 

Κόκκινο, της Όλγας Αναστασιάδου

 

Κόκκινο

Η Όλγα ήταν 52 ετών, καθηγήτρια στη δευτεροβάθμια και λάτρης της σοκολάτας. Τον τελευταίο καιρό είχε παρατηρήσει ότι ίδρωνε υπερβολικά. Πάλι έβαλαν στο φουλ το καλοριφέρ οι συνάδελφοι, έλεγε. Ανοιξιάτικα… Η Όλγα είχε να δει περίοδο εδώ και 10 μήνες. Σύμφωνα με το chatgpt, τη google και την κυρία Φρόσω από το κομμωτήριο, είχε «περάσει στην απέναντι όχθη».

Το πήρε σχετικά ψύχραιμα. Αγόρασε ανεμιστηράκι κεφαλής, πέταξε όλα τα στενά σουτιέν και κατέστησε σαφές προς παν ευήκοον ους ότι θα συνεχίσει να βάφει τα νύχια της κόκκινα.

Από την ανέκδοτη συλλογή μικροδιηγημάτων της Όλγας Αναστασιάδου Γκερλζ πάουα

ΟΙ ΦΙΝΑΛΙΣΤ KAI Η ΝΙΚΗΤΡΙΑ του 5ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ, Ιούνιος 2025

 

17ο Φεστιβάλ ΛΕΑ

Υπό την αιγίδα του Δήμου Αθηναίων

 

ΦΙΝΑΛΙΣΤ

5ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

 

[Απονομή του Βραβείου στις 13 Ιουνίου 2025, στις 18:30,

Μουσείο Ακρόπολης – Αμφιθέατρο «Δημήτρης Παντερμαλής»]

 

 

Βραχεία Λίστα και Σκεπτικό Κριτικής Επιτροπής

 

Το 2021, το Φεστιβάλ ΛΕΑ (Λογοτεχνία Εν Αθήναις) αποφάσισε να θεσπίσει ετήσιο βραβείο λογοτεχνικής μετάφρασης ύψους 1.000 ευρώ. Το Βραβείο αυτό απονέμεται στον μεταφραστή, στη μεταφράστρια ή στη μεταφραστική ομάδα που θα έχει πραγματοποιήσει κατά το αμέσως προηγούμενο ημερολογιακό έτος, σύμφωνα με την ημερομηνία έκδοσής της, την καλύτερη πρώτη μετάφραση ή αναμετάφραση ενός λογοτεχνικού έργου (μυθιστορήματος, συλλογής διηγημάτων, δοκιμίου με θέμα λογοτεχνικό, θεατρικού κειμένου, ποιητικής συλλογής ή ανθολογίας ενός ή περισσοτέρων ποιητών) γραμμένου στα ισπανικά, στα πορτογαλικά, στα καταλανικά, στα βασκικά ή στα γαλικιανά.

Την Παρασκευή 13 Ιουνίου 2025, στις 18:30, στο Αμφιθέατρο «Δημήτρης Παντερμαλής» του Μουσείου Ακρόπολης, η κριτική επιτροπή του 5ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης, αποτελούμενη από πέντε άτομα, θα ανακοινώσει το όνομα της νικήτριας. Το βραβείο θα απονεμηθεί από τον Ευρυβιάδη Σοφό, νικητή, το 2024, του 4ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη μετάφραση του γραμμένου στα καταλανικά μυθιστορήματος Αβέβαιη δόξα, του Ισπανού Ζοάν Σάλες (εκδόσεις Άγρα)

Η Κριτική Επιτροπή του 5ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ αποφάσισε ομόφωνα και κοινοποιεί τη βραχεία λίστα των υποψήφιων προς βράβευση βιβλίων που εκδόθηκαν μέσα στο 2024, με γλώσσα πρωτοτύπου κάποια από τις πέντε προαναφερθείσες γλώσσες, και υποβλήθηκαν στην κρίση της επιτροπής προς βράβευση. Επανεκδόσεις μεταφράσεων τέθηκαν εκτός συναγωνισμού. 

Φέτος η Κριτική Επιτροπή παρέλαβε συνολικά 48 βιβλία. Έχοντας αντιπαραβάλει τις μεταφράσεις με τα πρωτότυπα, με ιδιαίτερη ικανοποίηση διαπίστωσε τον υψηλό βαθμό ανταπόκρισης των έργων της βραχείας λίστας στα κριτήρια αξιολόγησης που είναι τα εξής:

 

·         Η εμβάθυνση στη μοναδικότητα κάθε πρωτοτύπου από τον μεταφραστή ή τη μεταφράστρια λαμβάνοντας υπόψη συντακτικές παραμέτρους, τη λεξιλογική ακρίβεια και αυστηρότητα, τον γλωσσικό εκφραστικό πλούτο και το ύφος.

 

·         Η επινοητικότητα, η δημιουργικότητα και η απαιτούμενη ακρίβεια και ευστοχία σε ζητήματα που αφορούν τον παραγόμενο στα ελληνικά λόγο.

 

·         Ο βαθμός των ειδικών δυσκολιών καθώς και το «ειδικό βάρος» του κάθε έργου στη γλώσσα στην οποία εκφράζεται και στο πολιτιστικό πλαίσιο το οποίο αντανακλά.

 

Η βραχεία λίστα περιλαμβάνει τα εξής έργα κατ’ αλφαβητική σειρά των μεταφραστριών:

 

Ασπασία Καμπύλη για το έργο Σαράκι, Λάιλα Μαρτίνεθ, εκδόσεις Carnívora

Η Λάιλα Μαρτίνεθ (Layla Martínez, Μαδρίτη, 1987) σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης και διαθέτει μεταπτυχιακό στη Σεξολογία. Συνεργάζεται με την εφημερίδα El Salto, είναι συνδιευθύντρια του μουσικού φανζίν Dolly Records και του εκδοτικού οίκου Antipersona. Δημοσίευσε το 2012 την πρώτη συλλογή ποιημάτων της και το 2020 κυκλοφόρησε το δοκίμιο Utopía no es una isla. Το Σαράκι (2021) ήταν υποψήφιο για το National Book Award το 2024.

Το Σαράκι είναι μια οικογενειακή ιστορία που εκτυλίσσεται σε ένα απομακρυσμένο χωριό της Ισπανίας και επικεντρώνεται σε τρεις γενεές γυναικών –γιαγιά, μητέρα και εγγονή– που ζουν σε ένα παλιό σπίτι γεμάτο επώδυνες αναμνήσεις. Η αφήγηση εναλλάσσεται μεταξύ της γιαγιάς και της εγγονής, των οποίων οι φωνές ενώνονται για να αποκαλύψουν ένα παρελθόν σημαδεμένο από κακοποίηση, καταπίεση και αντίσταση. Το Σαράκι αποτελεί μια προσπάθεια ανατροπής της κατεστημένης κοινωνικής αφήγησης και καταπιάνεται με τα πιο καίρια θέματα της σύγχρονης Ισπανίας: τη μνήμη, την αντίσταση, τη διαρκή παρουσία πατριαρχικών και ταξικών δομών. Η αριστοτεχνική μετάφραση της Ασπασία Καμπύλη καταφέρνει να αναπαραγάγει τις διαφορετικές φωνές του κειμένου, αποδίδει την πρόθεση της συγγραφέως να δημιουργήσει ένα κλίμα τρόμου και ακολουθεί τον ρυθμό και την ένταση του πρωτοτύπου, αποτυπώνοντας τον θυμό που κοχλάζει και την οργή που ψάχνει να εκτονωθεί. Το ελληνικό αναγνωστικό κοινό δεν χάνει τίποτα από το ύφος και το περιεχόμενο και, μέσω των συνεχών εναλλαγών στις αφηγηματικές οπτικές, βυθίζεται στην έντονη αίσθηση ενός φεμινιστικού horror story.

Η Ασπασία Καμπύλη είναι η συνιδιοκτήτρια των εκδόσεων Carnívora, που έχουν δώσει καινούρια πνοή στην ελληνική παραγωγή βιβλίων χάρη στις προσεγμένες επιλογές και μεταφράσεις τους, κυρίως ισπανόφωνα και πορτογαλόφωνα νουάρ με θεματικές και υφολογίες που ξεφεύγουν από τα συμβατικά όρια του είδους. Έχει σπουδάσει Αρχαιολογία και Μετάφραση και, μεταξύ άλλων, έχει μεταφέρει στα ελληνικά έργα των Αλέξις Ραβέλο, Κλάουντια Πινιέιρο, Αντρέα Αμπρέου και Μπρέντα Ναβάρο.

 

Ιφιγένεια Ντούμη για το έργο Η Ανακωχή, Μάριο Μπενεντέτι, εκδόσεις Σκαρίφημα

Ο Μάριο Μπενεντέτι (Mario Benedetti, 1920-2009) ήταν από τους σημαντικότερους Ουρουγουανούς συγγραφείς του 20ού αιώνα, και μέλος της «γενιάς του 45», γνωστός για το πολυσχιδές έργο του που περιλαμβάνει ποίηση, μυθιστορήματα, διηγήματα, δοκίμια και θεατρικά έργα. Θεωρείται σήμερα σπουδαίος εκπρόσωπος της λατινοαμερικανικής λογοτεχνίας, και τα έργα του αγαπιούνται ιδιαίτερα για τη συναισθηματική τους ένταση και την πολιτική τους αλήθεια.

Η Ανακωχή είναι ένα ημερολογιακής μορφής συναρπαστικό και συγκινητικό μυθιστόρημα, γραμμένο εύστοχα, καθαρά, με καλοζυγισμένες δόσεις χιούμορ, φινετσάτης ειρωνείας, πολιτικών αιχμών και ρεαλισμού από τον Μπενεντέτι που πλάθει με την μαγική του πένα έναν κεντρικό ήρωα συμπαθή και αντιπαθή ταυτόχρονα καθώς στο ημερολόγιό του καταγράφονται από τις πιο τρυφερές και βαθιές του σκέψεις ως τις πιο ακραίες απόψεις του. Πρόκειται για μια εξερεύνηση των αντιφάσεων της αγάπης, μια μελέτη για τους κύκλους της ζωής που κλείνουν απότομα, για την αναζήτηση νοήματος, για την πολυπλοκότητα των ανθρωπίνων σχέσεων, για το σκοτεινό πεπρωμένο που καιροφυλακτεί, για την αδάμαστη φύση της ευτυχίας.

Η ανακωχή έχει μεταφραστεί δύο φορές στα Ελληνικά. Η πρώτη ήταν το 1982 από τις εκδόσεις Οδυσσέας και μεταφράστρια την Ισμήνη Κανσή. Η δεύτερη είναι αυτή που αξιολογούμε φέτος από τις εκδόσεις Σκαρίφημα σε μετάφραση της Ιφιγένειας Ντούμη. Η μεταφράστρια σπούδασε Αγγλική Φιλολογία, Λογοτεχνική Μετάφραση και Υποκριτική. Έχει εκδώσει δύο συλλογές ποιημάτων (Love me tender, Σαιξπηρικόν 2018, Όλα μ’ αρέσουν, Καστανιώτης 2022) και έχει μεταφράσει βιβλία των Μάριο Μπενεντέτι, Λουίς Σεπούλβεδα, Γουέντι Γκέρα, Χαβιέρ Θέρκας, Μόνικα Οχέδα και Φερνάντα Τρίας μεταξύ άλλων.

Το κείμενο γράφτηκε στα τέλη της δεκαετίες του ’50 και η μεταφράστρια κατάφερε να αποδώσει στα Ελληνικά το κλίμα εκείνης της περιόδου κατά την οποία εκτυλίσσεται το μυθιστόρημα, να χρησιμοποιήσει τις αντίστοιχες εκφράσεις στα Ελληνικά για να μεταφέρει τον προφορικό χαρακτήρα της γραφής του συγγραφέα. Η ταχύτητα του λόγου, και της σκέψης του κεντρικού χαρακτήρα καθώς και το συναισθηματικό αδιέξοδο που ο συγγραφέας προσπαθεί να παρουσιάσει στον αναγνώστη με ιδιαίτερη ευαισθησία, αποτυπώνεται λειτουργικότατα στο ελληνικό κείμενο. Μέσα από μια φαινομενικά απλή –ενδεχομένως αναχρονιστική για τον σύγχρονο αναγνώστη– γραφή, με λεπτές γραμμές και πλούσια ηχοχρώματα η Ντούμη μάς μεταφέρει τη θλίψη, το υπαρξιακό κενό και την ανθρωπινότητα των χαρακτήρων που πλάθει ο Μπενεντέτι καθώς αναπαραγάγει με απόλυτη φυσικότητα το ύφος του συγγραφέα που ακροβατεί ανάμεσα στον συναισθηματισμό και τον κυνισμό για να μας βυθίσει στο ψυχολογικό βάθος των ηρώων.

 

Αθηνά Ψυλλιά για το έργο Αρχαία καλλιέργεια,  Ραντουάν Νασσάρ, εκδόσεις Πατάκη

Ο Ραντουάν Νασσάρ (Raduan Nassar) γεννήθηκε το 1935 στο Σάο Πάολο, παιδί μιας δωδεκαμελούς οικογένειας από Λιβανέζους γονείς που είχαν μεταναστεύσει στη Βραζιλία. Σπούδασε Νομική και Φιλοσοφία αλλά δεν ολοκλήρωσε τις σπουδές του. Δημοσίευσε δύο βιβλία, την Αρχαία καλλιέργεια, το 1975, και το Ένα ποτήρι οργή, το 1978· επίσης δημοσίευσε ένα διήγημα με τον τίτλο Menina a Caminho και ένα δοκίμιο Maozinhas de Seda. To 2016 του απονεμήθηκε το Βραβείο Camoes, η μεγαλύτερη διάκριση για έναν πορτογαλλόφωνο συγγραφέα.

Η Αρχαία καλλιέργεια, στο πρώτο της μέρος, είναι ένα κείμενο–εξομολόγηση του κεντρικού χαρακτήρα. Στην κεντρική ιστορία υπάρχουν ομοιότητες με την παραβολή του Άσωτου Υιού. Ένας γιος φεύγει από την πατρική εξουσία, από τον «νόμο, την τάξη και την ηθική» γιατί δεν αντέχει, ταυτόχρονα όμως δεν αντέχει ούτε τον εαυτό του, γιατί έχει αισθήματα για την αδελφή του. Καιρό μετά, ο αδελφός του τον ξαναβρίσκει και τον ξανατραβά προς την οικογένεια. Το Οιδιπόδειο, το τι θεωρείται Ηθικό και τι νόμιμο, οι όροι της Εξουσίας και ποιοι μπορεί να την ασκούν πάνω μας και με ποιο τρόπο, γίνονται όχημα για να μιλήσει ο συγγραφέας μέσα από το ατομικό για το συλλογικό, για την ίδια την κοινωνία.

Η Αθηνά Ψυλλιά είναι μεταφράστρια και ειδικός ψυχικής υγείας. Σπούδασε Ψυχολογία και Λογοτεχνική Μετάφραση στην Ελλάδα και την Πορτογαλία. Ασχολείται επαγγελματικά στον χώρο της ψυχικής υγείας και της λογοτεχνικής μετάφρασης. Έχει μεταφράσει βιβλία των Αντόνιο Λόμπο Αντούνες, Ραντουάν Νασσάρ, Ζοζέ Σαραμάγκου, Γκονσάλο Ταβάρες και Ζοζέ Πεϊσότο μεταξύ άλλων.   Η μετάφρασή του βιβλίου Αρχαία καλλιέργεια στα ελληνικά από την Αθηνά Ψυλλιά αποτελεί ένα ξεχωριστό φιλολογικό γεγονός, καθώς πρόκειται για ένα έργο που αντιστέκεται στη μετάφραση, λόγω του λυρισμού, της έντασης και της πολιτισμικής του πυκνότητας. Το κείμενο μιλά κυρίως μέσα από τις σιωπές, μέσα από αυτά που δεν λέγονται, και απαιτεί μεγάλη αυτοσυγκράτηση από τη μεταφράστρια να μην αρχίσει να επεξηγεί στη δεύτερη γλώσσα, κάτι που η Αθηνά Ψυλλιά κατάφερε χρησιμοποιώντας ταυτόχρονα μεγάλο πλούτο επιθέτων και ουσιαστικών ώστε να αναπαραγάγει το πληθωρικό ύφος του συγγραφέα.

 

Στις 13 Ιουνίου το βραβείο απονεμήθηκε στην Αθηνά Ψυλλιά

 

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΛΕΑ: Αφιέρωμα στον Μάριο Βάργκας Λιόσα με αφορμή την κυκλοφορία στα ελληνικά του τελευταίου μυθιστορήματός του

 

Ινστιτούτο Θερβάντες της Αθήνας – Ταράτσα 

20.00 – 20.50 

Παρασκευή 20 Ιουνίου 2025

Συμμετέχουν: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, καθηγητής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και μεταφραστής, Γρηγόρης Μπέκος, δημοσιογράφος, Δημήτρης Λυμπερόπουλος, επιμελητής. Συντονίζει: Θεώνη Κάμπρα, μεταφράστρια. 

 

 

Με αφορμή την έκδοση στα ελληνικά του τελευταίου μυθιστορήματος του Μάριο Βάργκας Λιόσα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη, Σας αφιερώνω τη σιωπή μου, σε μετάφραση Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, η μεταφράστρια Θεώνη Κάμπρα διευθύνει μια συζήτηση μεταξύ του Γρηγόρη Μπέκου, υπεύθυνου της σειράς μεταφρασμένης λογοτεχνίας των εκδόσεων Καστανιώτη, του επιμελητή Δημήτρη Λυμπερόπουλου και του μεταφραστή του μυθιστορήματος, σχετικά με τη θέση του Περουβιανού νομπελίστα στη σύγχρονη ισπανόγραφη λογοτεχνία και την υποδοχή του έργου του στην Ελλάδα.

Στα ελληνικά

Με την υποστήριξη των Πρεσβειών της Ισπανίας και του Περού, του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας και των Εκδόσεων Καστανιώτη.

Σημείωμα της Χίλντα Παπαδημητρίου για τους Ρημαγμένους τόπους του Emiliano Monge

 Ρημαγμένοι τόποι (μτφρ. Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, εκδ. Carnívora) του Εμιλιάνο Μόνχε

«Στο βάθος της νύχτας και της ζούγκλας, στις απέραντες χέρσες εκτάσεις των συνόρων του Μεξικού με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε τόπους ρημαγμένους από τη διαφθορά και την απόγνωση, οι άνθρωποι μετατρέπονται σε εμπορεύματα, η βία είναι το πλαίσιο μέσα στο οποίο συμβαίνουν όλες οι ιστορίες, ένας τόπος όπου τα πάντα αλλοιώνονται από τη μιζέρια και την αναξιοπρέπεια των όντων που τον κατοικούν. Είναι ο ίδιος, όμως, τόπος όπου εκτυλίσσεται μια αινιγματική ιστορία ενός απρόσμενου έρωτα, ανάμεσα στην Επιτύμβια και στον Επιτάφιο, αρχηγών της συμμορίας των διακινητών. Μέσω των πρωταγωνιστών και του πλήθους των μεταναστών, η ατομικότητα των οποίων αποσυντίθεται σταδιακά, ο Εμιλιάνο Μόνχε απεικονίζει αυτό το ολοκαύτωμα του 21ου αιώνα, αποκαλύπτοντας τη φρίκη και τη μοναξιά, αλλά και την πίστη και την ελπίδα που μάχονται στην καρδιά του ανθρώπου».

Άλλο ένα μυθιστόρημα που σκιαγραφεί τη φρίκη της καθημερινότητας στο Μεξικό, από τις εκδόσεις Carnívora. Δεν είναι δυστοπία, είναι η αληθινή ζωή όπως δεν τη δείχνει ποτέ το Χόλυγουντ και το Νέτφλιξ. Δεν υπάρχει ένας Κακός, υπάρχει το Κακό που έχει αμιγώς πολιτικοκοινωνικές αιτίες. Συναρπαστικά γραμμένο, έξοχα μεταφρασμένο, ένα από τα κορυφαία βιβλία της φετινής χρονιάς – γιατί δεν θα κουραστούμε να το λέμε: ο σύγχρονος κόσμος είναι πολύ πιο τρομακτικός από τα έργα οποιουδήποτε κατά συρροή δολοφόνου. Σύσταση: να διαβαστεί παράλληλα με το Αήττητο καλοκαίρι της Λιλιάνα της Κριστίνα Ριβέρα Γκάρσα, από τις ίδιες εκδόσεις.

Βook Press, 27-05-2025

Μια συζήτηση του Θανάση Μήνα με την ισπανίδα συγγραφέα Marta Sanz με αφορμή το μυθιστόρημα Μικρές κόκκινες γυναίκες

 

Marta Sanz: «Η διαστρέβλωση της ιστορικής μνήμης είναι ένας τρόπος άσκησης βίας»

 

Μια συζήτηση με την Ισπανίδα συγγραφέα Marta Sanz με αφορμή το τελευταίο της μυθιστόρημα Μικρές κόκκινες γυναίκες, ένα σκληρό, πολιτικό-φεμινιστικό νουάρ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Carnívora.

 

Θανάσης Μήνας, avopolis network, Μάιος 2025

 

Στο τρίτο μέρος μιας άτυπης τριλογίας, η Μάρτα Σανθ συνθέτει ένα μυθιστόρημα για την ιστορική μνήμη ή, μάλλον, για την διαστρέβλωση της ιστορικής μνήμης και την απόκρυψή της. Αφηγείται την ιστορία της Πάουλα Κινιόνες, μιας κουτσής και πολύ όμορφης εφοριακού, η οποία φτάνει στην μικρή πόλη Σαφράν για να εντοπίσει ομαδικούς τάφους από την εποχή του Ισπανικού Εμφυλίου. Ωστόσο, κατά την άφιξή της συνειδητοποιεί ότι ο αριθμός των αγνοουμένων είναι μεγαλύτερος από τα λείψανα που βρέθηκαν, γεγονός που αποτελεί το αφηγηματικό νήμα του μυθιστορήματος. Στο Σαφράν, η Πάουλα έρχεται σε επαφή με την οικογένεια Μπεάτο, που με επίκεντρο το ξενοδοχείο της διοικεί την πόλη όμοια με τις οικογένειες των παρανόμων που διευθύνουν σαλούν στα σπαγκέτι-γουέστερν του Σέρτζιο Λεόνε. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, η Πάουλα αλληλογραφεί με τη Λουθ, την πεθερά του ντετέκτιβ Αρτούρο Θάρκο (πρωταγωνιστή στα προηγούμενα βιβλία της τριλογίας)  και πρόσωπο κλειδί στην εξέλιξη της αφήγησης∙ της περιγράφει τα ειδύλλιά της με τον καθυστερημένο Νταβίδ Μπεάτο και τα μυστήρια γύρω από το οικογενειακό ξενοδοχείο. Με τον αγαπημένο της Θάρκο να απουσιάζει, μια περίεργη ατμόσφαιρα απειλεί την Πάουλα. Το γουέστερν αναμειγνύεται με τον τρόμο και οι οικογενειακοί θρύλοι μπλέκονται με την πραγματικότητα. Η Πάουλα θα ερωτευτεί και ταυτόχρονα θα διεισδύσει βαθιά στα σκοτεινά μυστικά μιας οικογένειας, ενός χωριού και μιας χώρας∙ μυστικά που έχουν στοιχειώσει και διαστρεβλώσει ζωές και συνειδήσεις, και θα πληρώσει ακριβά το τίμημα.

Η Marta Sanz γεννήθηκε στη Μαδρίτη το 1967. Είναι καταξιωμένη μυθιστοριογράφος (Βραβείο Herralde το 2015 και φιναλίστ του Βραβείου Nadal το 2006). Γράφει λογοτεχνικές κριτικές στο El País και διευθύνει το λογοτεχνικό περιοδικό Νi hablar. Θεωρεί ότι η λογοτεχνία είναι ιδεολογία «παρότι μας έχουν κάνει να πιστέψουμε ότι η πολιτική λερώνει την καλλιτεχνική δημιουργία».

Η άνοδος της ακροδεξιάς στην Ισπανία και σε ολόκληρο τον κόσμο, φαινόμενο που αν μη τι άλλο μαρτυρά την έλλειψη ή τη διαστρέβλωση της ιστορικής μνήμης, καθιστά επίκαιρο το μυθιστόρημα της Marta Sanz. Πολλώ δε μάλλον στην πατρίδα της. Όπως έχει πει και η ίδια: «Νομίζω ότι το μεγάλο θέμα του μυθιστορήματος είναι το πόσο νόημα έχει η δημοκρατική μνήμη στο βαθμό που το παρελθόν βρίσκεται στο παρόν μας. Έχουμε ακόμα λογαριασμούς να τακτοποιήσουμε με τις φρανκικές σκουριές μας».

Το μυθιστόρημά σας Μικρές κόκκινες γυναίκες είναι ένας λεκτικός χείμαρρος που εντυπωσιάζει από την πρώτη πρόταση. Όμως μάλλον δεν πρόκειται για ένα τυπικό μαύρο μυθιστόρημα, αλλά για μια πρόσκληση για προβληματισμό σχετικά με την ιστορική μνήμη και τη βία κατά των γυναικών. Αυτός ήταν ο στόχος σας εξαρχής;

Λοιπόν, για μένα η πρόκληση είναι πάντα να γράψω ένα καλό μυθιστόρημα. Ίσως ούτε καν «ένα καλό μυθιστόρημα», αλλά ένα κείμενο που φτάνει στους αναγνώστες εξαιτίας της γραφής του, εξαιτίας ενός ιδιόμορφου τρόπου γραφής, που μας επιτρέπει να δούμε την πραγματικότητα με διαφορετικά μάτια, μέσα από ένα ιδίωμα που αποκλίνει. Υπό αυτή την έννοια, τα είδη με ενδιαφέρουν στον βαθμό που μπορούν να καταπατηθούν και να υβριδοποιηθούν. Με ενδιαφέρουν οι λυκανθρωπίες και οι μεταμορφώσεις. Τα όρια.

Με αυτό το βιβλίο κλείνετε την τριλογία του ντετέκτιβ Αρτούρο Θάρκο. Πώς ήταν το αυτό το λογοτεχνικό ταξίδι και τι σημαίνει το τέλος του για εσάς;

Αυτό το βιβλίο κλείνει μια τριλογία και λειτουργεί μέσα σε αυτή τη δομή, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να διαβαστεί ανεξάρτητα. Ωστόσο, μέσα στη δομή της τριλογίας, οι Μικρές κόκκινες γυναίκες αντιπροσωπεύουν το αποκορύφωμα της βίας: η βία της γλώσσας και η συναισθηματική βία καθορίζονται από τη βία που ασκείται πάνω στο σώμα μιας συγκεκριμένης γυναίκας. Αυτή η βία αποτυπώνεται αποφεύγοντας να καταστήσει τον πόνο και τις πληγές νοσηρή μορφή ομορφιάς. Συχνά οι πληγές που προκαλούνται στα γυναικεία σώματα αναπαρίστανται με έναν νοσηρό και διεγερτικό τρόπο, πράγμα που εγώ, ως συγγραφέας, απορρίπτω. Από την άλλη, μέσα στην τριλογία κάθε βιβλίο απομακρύνεται λίγο περισσότερο από το ορθόδοξο νουάρ: το πρώτο θα μπορούσε να θεωρηθεί ως σάτιρα της πλοκής και των χαρακτήρων του νουάρ, ακόμα και της πολιτικής του απήχησης. Το δεύτερο είναι ένα κείμενο που παίζει με τις ατμόσφαιρες προσπαθώντας να υπογραμμίσει την ιδέα ότι το μυστήριο, η ίντριγκα, δεν συνίσταται μόνο στις ακροβασίες της πλοκής. Το τρίτο, οι Μικρές κόκκινες γυναίκες, είναι ένα κείμενο τρόμου για την κακή μνήμη που μετατράπηκε σε μνήμη ασθενική. Δύο έννοιες που μοιάζουν, αλλά δεν είναι ίδιες.

Στο βιβλίο είναι έντονη η βία, αλλά το ίδιο ισχύει και για την έλλειψη ιστορικής μνήμης. Θέλατε να τα συνδέσετε με κάποιο τρόπο;

Η κλοπή και η διαστρέβλωση της ιστορικής μνήμης είναι ένας τρόπος άσκησης βίας κατά των λαών. Η Ισπανία είναι μια από τις χώρες στον κόσμο με τον μεγαλύτερο αριθμό αγνοουμένων κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και της καταστολής του Φράνκο. Ο φασισμός δολοφόνησε ανθρώπους, έκλεψε τις περιουσίες τους και καταδίκασε τις οικογένειες των ηττημένων αντρών και γυναικών στη δυστυχία. Η ρητορική του συμβιβασμού και των ίσων αποστάσεων έδρασε βίαια. Σήμερα, η διαγραφή αυτής της μνήμης καθιστά δυνατό το γεγονός ότι η ακροδεξιά αποτελεί μια «δημοκρατική» επιλογή για τους νεότερους. Μέσα από τη λήθη και τη νεοφιλελεύθερη διαφθορά αξιών, όπως η κοινωνική δικαιοσύνη, χτίζουμε ένα παρόν και εδραιώνουμε ένα ελάχιστα κολακευτικό μέλλον.

Η βία σε βάρος της πρωταγωνίστριας συνδέεται με την αναζήτησή της για δικαιοσύνη. Μπορεί η λογοτεχνία να είναι εργαλείο λύτρωσης;

Ίσως η λέξη «λύτρωση» να είναι πολύ δυνατή λέξη, αλλά όταν γράφω υιοθετώ μια γκραμσιακή στάση: είμαι απαισιόδοξη ως προς τη σκέψη, αλλά αισιόδοξη ως προς τη θέληση. Εμπιστεύομαι τον λογοτεχνικό λόγο, την ιδιαίτερη εκείνη ύφανση την αντιπροσωπευτική, μεταφορική, όχι κυριολεκτική, η οποία μας βοηθά να αναπτύξουμε στρατηγικές κατανόησης, σύνδεσης, μνήμης που αυξάνουν την πιθανότητα να αποκτήσουμε κριτική σκέψη. Όχι ότι έτσι θα γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι, θα γίνουμε όμως άνθρωποι με μεγαλύτερη αντοχή στην αποχαύνωση του στερεοτυπικού, συνθηματολογικού, αγοραίου και απλουστευτικού πολιτικού λόγου. Τα λογοτεχνικά κείμενα προσκαλούν σε μια σπηλαιώδη μορφή ανάγνωσης. Τα λογοτεχνικά κείμενα δεν είναι ολισθηρές επιφάνειες.

Είναι, όπως είπε -πάνω κάτω- ο Κάφκα, παγοθραύστες. Νομίζω ότι βοηθούν να δούμε κάτω, πίσω και πέρα, να αντιληφθούμε το τώρα, την πραγματικότητα, το εδώ. Και νομίζω ότι η χρήση της μιας ή της άλλης γλώσσας είναι ένας τρόπος να διαλέγεις πλευρά: η επιλογή ενός στιλ είναι ένας τρόπος να παίρνεις θέση. Ηθική και αισθητική, ουσία και μορφή, παραμένουν οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Αυτό που με ανησυχεί περισσότερο, ωστόσο, είναι η συρρίκνωση της καθημερινής μας γλώσσας, η μείωση του λεξιλογίου μας σε χίλιες πεντακόσιες λέξεις: Νομίζω ότι αυτή η γλωσσική απίσχναση οδηγεί σε πνευματική, ακόμα και συναισθηματική απίσχναση.

Όταν χρησιμοποιούμε περισσότερες από χίλιες πεντακόσιες λέξεις, δεν υιοθετούμε μια ελιτίστικη θέση: περισσότερο, μάλλον, εμπιστευόμαστε την εκπαίδευση, την ποίηση, τον πολιτισμό ως όργανο ταξικής απάρνησης με θετικό πρόσημο και συνειδητοποίησης. Ως δυνατότητα να μας διηγηθούν και να διηγηθούμε. Η απώλεια της μνήμης μας σχετίζεται με την απώλεια της γλώσσας μας, και χωρίς μνήμη και γλώσσα δεν υπάρχει δυνατότητα δημιουργίας δεσμών και αίσθησης του ανήκειν στην κοινότητα. Η ταυτότητα περιορίζεται στην ενθυλακωμένη ατομικότητα του καταναλωτισμού. Ναι, λοιπόν, εμπιστεύομαι τον λογοτεχνικό λόγο ως αντίσταση σε κοινωνίες που γίνονται μάρτυρες της υποτίμησης των δημοκρατικών τους αξιών.

Αναφέρετε συχνά στη γυναικεία επιθυμία. Ποιο βασικό ρόλο έχει στη συλλογιστική σας; Συνήθως χαρακτηρίζουν τη δουλειά σας ως φεμινιστική λογοτεχνία. Αισθάνεστε άνετα με αυτή την κατηγοριοποίηση;

Ναι, ταυτίζομαι με την ταμπέλα και μάλιστα νιώθω περήφανη για την ταμπέλα, επειδή για να είσαι φεμινίστρια σε μια πατριαρχική κοινωνία πρέπει να το κάνεις συνειδητά, να προσπαθήσεις, να αποφασίσεις να γίνεις. Όλα είναι ενάντια. Το «φυσικό» στο πλαίσιο στο οποίο έχουμε μεγαλώσει είναι να αναλάβουμε μια δευτερεύουσα θέση σε σχέση με τους άνδρες και να πιστεύουμε ότι ολόκληρη η ζωή μας περιστρέφεται γύρω από το σπίτι, την αγάπη και τη φροντίδα. Όταν συνειδητοποιούμε ότι το αρσενικό είναι το παγκόσμιο και προσπαθούμε να σπάσουμε αυτόν τον κορσέ, πρέπει να νιώθουμε περήφανες. Η γραφή μου γεννιέται στην πραγματικότητα από αυτή την παρόρμηση: ο πατριαρχικός λόγος είναι μέρος του σώματός μου, τον έχω μεταβολίσει και μου κάνει κακό. Ταυτόχρονα, δεν μπορώ να τον απαρνηθώ γιατί είναι η μόνη γλώσσα που έχω για να μιλήσω. Έτσι λοιπόν, εμείς, οι γυναίκες συγγραφείς, μιλάμε υπό το πρίσμα αυτής της αντίφασης, αυτής της τριβής, της αναζήτησης άλλων λέξεων και της κριτικής στάσης απέναντι στο πολιτισμικό κατακάθι.

Τα κείμενά μας είναι χώροι συγκρουσιακοί. Μπορεί ακόμα και ενδιαφέροντες. Τα κείμενά μας εκφράζουν, μέσα από τις στιλιστικές τους επιλογές, πολύπλοκα συναισθήματα. Εκφράζουν σεβασμό και ευγνωμοσύνη για τις αντρικές λέξεις που μας καθορίζουν και, ταυτόχρονα, την πικρία μας για την πληγή που μας προκαλούν. Αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε μια μεταμόρφωση. Το θέμα της γυναικείας επιθυμίας είναι πολύ αποκαλυπτικό: οι αναπαραστάσεις της γυναικείας σεξουαλικότητας, της γυναικείας επιθυμίας, ανταποκρίνονται σε μία αντρική οπτική η οποία έχει αντικειμενοποιήσει το σώμα μας και έχει μετατρέψει σε επιθυμητή τη νοσηρότητα, την οδύνη, την υποταγή. Τώρα αναζητούμε άλλες αναπαραστάσεις της ηδονής και της σωματικότητάς μας οι οποίες δεν θα μας κάνουν να νιώθουμε ένοχες ή βρόμικες επειδή έχουμε σώμα και βιώνουμε χαρά.

Πώς βλέπετε το φεμινιστικό κίνημα, με τις διάφορες ομαδώσεις του, αυτή τη στιγμή;

Νομίζω ότι η ενότητα είναι απαραίτητη. Πάνω απ' όλα, λαμβάνοντας υπόψη ότι τ’ αφεντικά του κόσμου και κατ' επέκταση οι ιδιοκτήτες των λέξεων, ενεργοποιούν αντιδραστικές πολιτικές που μας γυρνούν πίσω στην εποχή των σπηλαίων. Πιστεύω επίσης ότι το φεμινιστικό κίνημα πρέπει να ενεργήσει λαμβάνοντας υπόψη ότι η φυλή, το φύλο και η τάξη είναι έννοιες συνεργιστικές και ότι η ανισότητα στον δημόσιο χώρο, στους μισθούς, στα συμβόλαια, έχει ως προέκταση την υποτίμηση του γυναικείου σώματος στην ιδιωτική ζωή. Η σεξουαλική βία, η κακοποίηση και η γυναικοκτονία είναι συστημικά ζητήματα. Όχι ενδοοικογενειακά.

Τι πιστεύετε για μηχανισμούς όπως η δύναμη του ερωτισμού;

Νομίζω ότι το κέρδος που μπορεί να αποκομίσουν οι γυναίκες από το ερωτικό κεφάλαιο είναι στην πραγματικότητα παγίδα. Επειδή βασίζεται στο παιχνίδι της αποπλάνησης, στους ελιγμούς, στη μυστική και σιωπηλή εκείνη συνθήκη σύμφωνα με την οποία οι γυναίκες ασκούν την εξουσία από έναν χώρο διαφορετικό από κείνον της ορατής και νομιμοποιημένης εξουσίας. Επιπλέον, δεν μου αρέσει η ιδέα του ερωτικού στοιχείου ως μηχανισμού εξουσίας, ούτε ως κεφαλαίου. Θα πρέπει να αναζητήσουμε άλλες λέξεις για να οικοδομήσουμε μια άλλη πραγματικότητα. Δεν μου αρέσει καν η λέξη "ενδυνάμωση" γιατί η έννοια της "δύναμης" εμπεριέχει πάρα πολλές έννοιες επιβλαβούς αρρενωπότητας: ανταγωνιστικότητα, βία, χειραγώγηση, μεγάλα ψάρια που τρώνε μικρά ψάρια, την πεποίθηση ότι οι πλούσιοι αξίζουν τη θέση τους και ότι οι φτωχοί είναι φτωχοί επειδή είναι ανόητοι, λιπόψυχοι και αναποτελεσματικοί. Η ηθική της λογικής τού «αν θέλεις μπορείς» μου φαίνεται ότι είναι μια από τις πιο καταστροφικές ιδεολογίες που υπάρχουν. Επειδή η ανισότητα των ευκαιριών είναι εμφανής και κάποιες πρέπει να δουλέψουν πολύ πιο σκληρά από τους άλλους για να εκπληρώσουν τα όνειρά τους. Ή για να επιβιώσουν απλώς.

Πιστεύετε ότι στις σύγχρονες κοινωνίες χρειάζεται να επεξεργαζόμαστε ξανά και ξανά την ιστορική μνήμη;

Υπάρχουν πάντα πληγές άσχημα επουλωμένες και πτώματα στην ντουλάπα. Στην πραγματικότητα, όσοι από εμάς εξασκούμε την τέχνη της γραφής, πέρα από τα τυχόν ευάρεστα λόγια, τείνουμε να κάνουμε ορατές τις ρωγμές. Ακόμα και στις φαινομενικά ευτυχισμένες και δίκαιες κοινωνίες. Το να κάνουμε ορατές αυτές τις ρωγμές, που συχνά σχετίζονται με ανοιχτούς λογαριασμούς του παρελθόντος, είναι ένας τρόπος όχι για να καταστρέψουμε ή για να αναγγείλουμε την αποκάλυψη, αλλά για να προχωρήσουμε.

Μπορεί η αντίφαση ανάμεσα στην αναπηρία στο πόδι και στην ακλόνητη θέληση της πρωταγωνίστριας του βιβλίου, της Πάουλα Κινιόνες, να γίνει κατανοητή ως μεταφορά για τη σημερινή μας κοινωνία;

Όταν αποφάσισα ότι η Πάουλα θα ήταν κουτσή, δεν σκεφτόμουν τόσο την κοινωνία μας, όσο μάλλον την εκτός αισθητικού κανόνος ομορφιά ορισμένων γυναικών. Όχι της γυναίκας, αλλά των γυναικών. Γυναίκες διαφορετικές που προωθούν μια ομορφιά διαφορετική, αντίθετη σε μια αντίληψη για την ομορφιά που ασκεί βία στο σώμα μας και μας ομογενοποιεί. Φοβάμαι τα φίλτρα του Instagram και τη χειρουργική βία. Με τρομάζει να είναι όλα τα πρόσωπα το ίδιο πρόσωπο με έντονα ζυγωματικά, καλοσχηματισμένα φρύδια και σαρκώδη χείλη. Επίσης, με τρομάζει να είναι όλα τα κείμενα το ίδιο κείμενο ή όλα τα κέντρα των πόλεων να είναι το κέντρο της ίδιας πόλης. Ο αστικός γλωσσικός και σωματικός «εξευγενισμός» (gentrification) είναι από τις πλέον ορατές αποδείξεις του γεγονότος ότι η αγορά είναι η λογική που δίνει νόημα σε όλα. Ο κυρίαρχος λόγος που δεν φαίνεται πια. Η αόρατη ιδεολογία. Το κανονικό.

Γράφτηκε ότι στο μυθιστόρημά σας αποτίνετε φόρο τιμής στα νουάρ μυθιστορήματα του Ντάσιελ Χάμετ, στο Πέδρο Πάραμο του Χουάν Ρούλφο, στον Πίτερ Παν και στην Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων. Αληθεύει;

Φυσικά. Για μένα είναι αναπόφευκτες αναφορές, αναγνώσματα που έμειναν για πάντα μέσα μου και με έκαναν να δω την πραγματικότητα με διαφορετικό τρόπο. Μου έδωσαν εικόνες για να καταλάβω τον κόσμο και δεν μπορώ πια να ζήσω χωρίς αυτές. Εμφανίζονται παντού. Οι μεταφορές για την ανάπτυξη του κορμιού, τη σεξουαλικότητα και τον θάνατο που διατρέχουν τον Πίτερ Παν και την Αλίκη. Η Βασίλισσα της Καρδιάς και η φράση της «Πάρτε της το κεφάλι!», τα λευκά πέταλα βαμμένα κόκκινα, τα παιδιά που πετούν έξω από το δωμάτιο, το ρολόι που τρώει ο κροκόδειλος και κάνει τικ τακ στην κοιλιά του. Ούτε θα μπορέσω ποτέ να ξεχάσω εκείνη τη femme fatale, ατελή και μεθυσμένη, με με το καλσόν γεμάτο πόντους, που με κάποιο τρόπο πρωταγωνιστεί στον Κόκκινο Θερισμό. Ούτε τα όνειρα της Σουσάνα Σαν Χουάν στον Πέδρο Πάραμο. Ούτε αυτά τα φαντάσματα που κατοικούν στο παρόν και που βρίσκονται στη ρίζα μιας από τις κύριες φωνές των Μικρών κόκκινων γυναικών: Τα πτώματα ενός ομαδικού τάφου σε αποσύνθεση μιλούν, κάνουν αστεία, αξιολογούν ένα μέλλον στο οποίο δεν μπορούν να κατοικήσουν, η πολυφωνία τους αντηχεί στη συνείδηση του καθενός μας...

Θεωρείτε τον εαυτό σας πολιτικό συγγραφέα;

Νομίζω πως ναι. Θα ήθελα να θεωρούμαι πολιτική συγγραφέας επειδή ασχολούμαι με πολιτικά ζητήματα: τη μνήμη, τη βία, το σώμα, τα ταμπού, την ανισότητα, τον ρατσισμό, την ιδεολογία του έρωτα, την κατάρρευση των μεσαίων τάξεων, τη γλωσσική απίσχναση, τις λιγότερο ευχάριστες πλευρές της μετάβασης από την αναλογική στην ψηφιακή πραγματικότητα, την εμμηνόπαυση, τη σχέση μεταξύ ψυχικής υγείας και οικονομικής βίας, την έννοια της δημοκρατίας και τη θέση της λογοτεχνίας στις κοινωνίες μας, μεταξύ άλλων, θέματα πολιτικά όλα. Αν τα βιβλία μου, ωστόσο, γίνονται αντιληπτά με πολιτικό τρόπο, είναι επειδή προσπαθώ να προσεγγίσω τη γραφή τους με τολμηρό τρόπο. Να μετατρέψω τη γλώσσα σε πρόκληση ώστε οι αναγνώστες να αισθάνονται ότι τους τίθενται ερωτήματα, να μπαίνουν σε σκέψεις εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο είναι γραμμένο το κείμενο. Επειδή στη λογοτεχνία, όπως και την τέχνη τελικά, το πώς είναι το τι. Και είμαι συγγραφέας. Δεν είμαι βουλεύτρια ούτε ιστορικός. Είμαι μια πολίτης που επιδίδεται στην τέχνη της γραφής με τον πιο αξιοπρεπή τρόπο που μπορεί.

Πιστεύετε ότι η λογοτεχνία είναι ένας τρόπος αμφισβήτησης, ένα αντίδοτο στον φανατισμό;

Ίσως ναι. Βοηθάει πολύ να μην αποδεχόμαστε άκριτα το πραγματικό, να αμφισβητούμε εκείνες τις μορφές κυρίαρχου λόγου που δεν βλέπουμε πλέον, επειδή ταυτίζονται με το κανονικό, το επιθυμητό ή το αναπόφευκτο.

Ποια είναι τα σχέδιά σας ως συγγραφέα;

Να συνεχίσω να γράφω, εφόσον οι αναγνώστες θα είναι πρόθυμοι να συνεχίσουν να δίνουν νόημα στα λόγια μου διαβάζοντάς τα. Επίσης θα ήθελα να αγοράσω ένα μεγαλύτερο σπίτι, αλλά προς το παρόν... δεν γίνεται!

 

Marta Sanz, Μικρές κόκκινες γυναίκες

Εκδόσεις: Carnίvora, 2024
μτφρ: Κωνσταντίνος Παλαιολόγος
Σελίδες: 400