3 «ιταλικά» ποιήματα του Manuel Vilas

 

 

ROMA 

 

Para Ángeles Albert de León

 

 

Yo te amé, pero tú a mí no demasiado.

Fue en el año diecinueve, cuando vivimos juntos,
recién casados, haciendo el amor a diario,
como dos veinteañeros, capaces
de correrse con una caricia en el sexo
dentro de la Capilla Sixtina.

Nos casó Jesucristo, quién si no.

Ciudad de mi vida, ciudad de mi alteración molecular,
me convertiste en un pez solitario del Tíber,
con dos mil años de existencia.

Me convertiste en un gato del Trastévere.
Fiero y maligno, besabas a un gato
cuando me besabas a mí.

Tomando café cada veinte minutos.

Las noches de invierno, cruzando ya la madrugada,
te pedía consuelo y amor, un beso de madre,
pero tú solo me ofrecías el resplandor
de la belleza absoluta, la cual me castigaba,
y me hice adicto al castigo.
Soy adicto a tus castigos, eso es amor también.

 

 

ΡΩΜΗ

 

Για την Άνχελες Αλμπέρτ δε Λεόν

 

Εγώ σ’ αγάπησα, αλλά εσύ εμένα όχι και τόσο.

 

Ήταν το ’19, όταν ζούσαμε μαζί,

νιόπαντροι, κάναμε έρωτα καθημερινά,

σαν δυο εικοσάχρονα, ικανά

να χύσουν μ’ ένα χάδι στα γεννητικά όργανα

μέσα στην Καπέλα Σιξτίνα.

 

Μας πάντρεψε ο Ιησούς Χριστός, ποιος άλλος.

 

Πόλη της ζωής μου, πόλη της μοριακής μου μετάλλαξης,

με μετέτρεψες σε μοναχικό ψάρι του Τίβερη,

με δύο χιλιάδες χρόνια ύπαρξης.

 

Με μετέτρεψες σε γάτο του Τραστέβερε.

Άγριο και μοχθηρό, φιλούσες έναν γάτο

όταν φιλούσες εμένα.

 

Πίνοντας καφέ κάθε είκοσι λεπτά.

 

Τις νύχτες του χειμώνα, καθώς διασχίζαμε το χάραμα,

σου ζητούσα παρηγοριά κι αγάπη, ένα μητρικό φιλί,

αλλά εσύ μου πρόσφερες μόνο τη λάμψη

της απόλυτης ομορφιάς, που με τιμωρούσε,

και εθίστηκα στην τιμωρία.

Είμαι εθισμένος στις τιμωρίες σου, αγάπη είναι κι αυτό.

 

FLORENCIA 

 

                                        Para Pepa Fernández

 

 

Pasé el día comiendo pasteles.
No comí ni carne ni pescado ni ensaladas ni legumbres
ni espagueti ni lasaña ni mandarinas ni uvas,
solo me alimenté de pasteles,
un cannolo aquí,
un tiramisú allá,
un amaretto con un espresso doppio,
un panforte con un capuchino,
un ricciarelli con un machiato,
y así iba cayendo el día,
herido por una dulzura imaginaria.

La miel, la avellana, la nata se acaban pronto,
en tres minutos la dulzura se marchó para siempre,
es mucho más larga la vida.

Todo el día caminando por Florencia
mis pasteles y yo.

En un bar una tarta de almendras,
en otro un bizcocho con el nombre
de una santa que olvidé.

No tienes que sentarte frente a un plato.
Ni esperar a que se enfríe.

No hay ceremonia, ni cubiertos.

De pie en las pastelerías de Florencia,
eligiendo con el dedo índice el pastel más hermoso.

De pie en el puente de la Santa Trinidad,
comiendo una sfogliatella,
mientras miraba pasar las aguas del Arno.

Dejé caer unas migas
para que los suicidas y los ahogados
subieran a la superficie
y lograran alimento y memoria.

Y el espíritu de aquellos seres doloridos
ascendió de entre la oscuridad y el olvido
del barro y de las piedras
y pude ver sus cientos de rostros
tristes y solitarios, convertidos en peces
cuyas bocas luchaban unas contra otras
por los regalados restos de mi sfogliatella.

 

ΦΛΩΡΕΝΤΙΑ

 

Για την Πέπα Φερνάντεθ

 

 

Πέρασα τη μέρα τρώγοντας γλυκά.

Δεν έφαγα ούτε κρέας ούτε ψάρι ούτε σαλάτες ούτε όσπρια

ούτε σπαγγέτι ούτε λαζάνια ούτε μανταρίνια ούτε σταφύλια,

τράφηκα μόνο με γλυκά,

ένα cannolo εδώ,

ένα τιραμισού εκεί,

ένα amaretto μ’ ένα espresso doppio,

ένα panforte μ’ ένα καπουτσίνο,

ένα ricciarelli μ’ ένα machiato,

κι έτσι έφευγε η μέρα,

πληγωμένη από μια φαντασιακή γλυκύτητα.

Το μέλι, τα φουντούκια, η σαντιγί τελειώνουν γρήγορα,

σε τρία λεπτά η γλυκύτητα έφυγε για πάντα,

είναι πολύ πιο μεγάλη η ζωή.

 

Όλη μέρα περπατώντας στη Φλωρεντία

τα γλυκά μου κι εγώ.

 

Σ’ ένα καφέ μια τάρτα αμυγδάλου,

Σ’ ένα άλλο ένα μπισκότο με το όνομα

μιας αγίας που ξέχασα.

 

Δεν χρειάζεται να καθίσεις μπροστά σ’ ένα πιάτο.

Ούτε να περιμένεις να κρυώσει.

 

Δεν υπάρχει τελετουργία, ούτε μαχαιροπίρουνα.

 

Όρθιος στα ζαχαροπλαστεία της Φλωρεντίας,

δείχνοντας με το δάχτυλο το πιο όμορφο γλυκό.

 

Όρθιος στη γέφυρα της Αγίας Τριάδας,

τρώγοντας μια sfogliatella,

καθώς κοιτούσα τα νερά του Άρνου να κυλούν.

Άφησα να πέσουν μερικά ψίχουλα

ώστε οι αυτόχειρες και οι πνιγμένοι

ν’ ανέβουν στην επιφάνεια

και να καταφέρουν να βρουν τροφή και μνήμη.

 

Και το πνεύμα αυτών των πονεμένων ψυχών

αναδύθηκε από το σκοτάδι και τη λήθη

της λάσπης και των λιθαριών

και μπόρεσα να δω τα εκατοντάδες πρόσωπά τους

θλιμμένα και μοναχικά, μεταμορφωμένα σε ψάρια

που τα στόματά τους πάλευαν μεταξύ τους

για τα δωρισμένα υπολείμματα της sfogliatella μου.

 

VENECIA

  

Para Adrián J. Sáez

 

 

El sexagenario cansado no debería volver a Venecia.

¿Cuántas veces vine de joven?
Intento recordar y me atoro.

Recuerdo una vez, fue hace veinticinco años.

Quería encontrarme con Ezra Pound.

Era verano, subí al vaporetto
y me fui a la isla-cementerio
de San Michele, la brisa en la cara,
como un pañuelo del sol.

Venecianos muertos,
las fechas, las tumbas,
el recuerdo, las flores,
las fotos en mitad de una sonrisa,
gente muerta en la nada detenida
y por la nada sostenida y yo lloré;
un espectáculo solar, eso es San Michele,
sol sobre la muerte,
sol de barro sobre el barro donde vive la muerte.

Y allí busqué la tumba de Ezra Pound.

Largos paseos por aquel cementerio
en una mañana de fuego.

Y me costó encontrar su tumba.

La tumba de un hombre en una mañana
en que otro hombre,
sin ningún cometido,
le busca para decirle algo.

Me ayudé del consejo
de los empleados del cementerio
y tras un largo y errático paseo
me encontré con una lápida de suelo
muy parca en explicaciones.
Solo estaba el nombre y nada más:
Ezra Pound.

Acerqué mis labios a la tumba y le dije:
Ezra, ayúdame, te lo suplico.
Acógeme como a un hijo perdido, no tengo a nadie.
Sé tú mi maestro, en la vida y en la poesía.
Tú, que viste al dios de las aguas y de la belleza.
Ezra, en verdad he venido a avisarte
de que Venecia también está en venta.

Subí al vaporetto y regresé a la Fondamenta Nove
y en una terraza del Campo Santi Giovanni e Paolo,
rodeado de turistas codiciosos de la luz adriática,
me comí unos espagueti con gambas,
calamar, pulpo y almejas,
con mucho vino blanco, frío,
bañado en una cubitera con hielo grande,
mientras mi rostro se doraba bajo el maduro sol del cielo.

 

ΒΕΝΕΤΙΑ

 

Για τον Αδριάν Χ. Σάεθ

 

Ο κουρασμένος εξηντάρης δεν θα ’πρεπε να επιστρέψει στη Βενετία.

 

Πόσες φορές ήρθα εδώ νέος ακόμη;

Προσπαθώ να θυμηθώ και σκαλώνω.

 

Θυμάμαι μια φορά, ήταν πριν από είκοσι πέντε χρόνια.

 

Ήθελα να συναντήσω τον Έζρα Πάουντ.

 

Ήταν καλοκαίρι, πήρα το vaporetto

και πήγα στο νησί-νεκροταφείο

του Σαν Μικέλε, το αεράκι στο πρόσωπό μου,

σαν μαντήλι για τον ήλιο.

Νεκροί Βενετσιάνοι,

οι ημερομηνίες, οι τάφοι,

η ανάμνηση, τα λουλούδια,

οι φωτογραφίες στη μέση ενός χαμόγελου,

άνθρωποι νεκροί στο τίποτα ακινητοποιημένοι

και στο τίποτα αιωρούμενοι, κι εγώ έκλαψα·

ένα ηλιακό θέαμα, αυτό είναι το Σαν Μικέλε,

ήλιος πάνω από τον θάνατο,

ήλιος από λάσπη πάνω από τη λάσπη όπου ζει ο θάνατος.

 

Κι εκεί αναζήτησα τον τάφο του Έζρα Πάουντ.

 

Μεγάλοι περίπατοι σ’ εκείνο το νεκροταφείο

ένα φλογισμένο πρωινό.

 

Και δυσκολεύτηκα να βρω τον τάφο του.

 

Τον τάφο ενός άντρα ένα πρωινό

που ένας άλλος άντρας,

χωρίς καμία υποχρέωση,

τον αναζητά για να του πει κάτι.

 

Με τη συνδρομή

των εργαζομένων του νεκροταφείου

και μετά από μια μακρά και αόριστη περιπλάνηση

βρήκα μια ταφόπλακα στο έδαφος

πολύ φειδωλή σε εξηγήσεις.

Υπήρχε μόνο το όνομα και τίποτα άλλο:

Ezra Pound.

Πλησίασα τα χείλη μου στον τάφο και του είπα:

Έζρα, βοήθησέ με, σε ικετεύω.

Δέξου με σαν έναν χαμένο γιο, δεν έχω κανέναν.

Γίνε εσύ ο δάσκαλός μου, στη ζωή και στην ποίηση.

Εσύ, που είδες τον θεό των υδάτων και της ομορφιάς.

Έζρα, ήρθα στ’ αλήθεια να σε προειδοποιήσω

ότι και η Βενετία είναι προς πώληση.

Πήρα το vaporetto κι επέστρεψα στη Fondamenta Nove

και στα τραπεζάκια έξω στο Campo Santi Giovanni e Paolo,

περιτριγυρισμένος από τουρίστες άπληστους για το φως της Αδριατικής,

έφαγα σπαγγέτι με γαρίδες,

καλαμάρι, χταπόδι και αχιβάδες,

με άφθονο κρύο λευκό κρασί,

βυθισμένο σε μια μεγάλη σαμπανιέρα με παγάκια,

ενώ το πρόσωπό μου χρύσιζε κάτω από τον ώριμο ήλιο του ουρανού. 

 

 

 

Η μετάφραση έγινε την Άνοιξη του 2026 στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Λογοτεχνικής Μετάφρασης Ισπανικά > Ελληνικά που συντονίζει ο καθηγητής και μεταφραστής Κωνσταντίνος Παλαιολόγος στο Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΑΠΘ. Συμμετείχαν οι: Όλγα Αναστασιάδου, Αικατερίνη Γιασιράνη, Χριστίνα Δημητρίου, Βάλια Εμμανουηλίδου, Παντελής Κουτσιανάς, Χριστίνα Μπατσίλα, Σοφία Πανταζίδου, Χρύσα Παπανικολάου, Ζαχαρίας Χιονίδης.

O Μανουέλ Βίλας (Manuel Vilas) γεννήθηκε το 1962 στο Μπαρμπάστρο της Ισπανίας. Είναι ποιητής και πεζογράφος. Αρθρογραφεί τακτικά στην εφημερίδα El País. Tα 3 «ιταλικά» ποιήματα είναι από την πρόσφατη ποιητική του συλλογή Ciudades en venta [Πόλεις προς πώληση] (Visor, 2025).