Βιβλιοκριτική του Γιώργου Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη για το Ανάμεσα σε τόσους δρόμους – Συγκεντρωμένα ποιήματα 2009–2019 του Pablo Jofré

 

Pablo Jofré, «Ανάμεσα σε τόσους δρόμους – Συγκεντρωμένα ποιήματα 2009–2019» [μτφρ.: Μαρία Καραλή, Αλίκη Μανωλά, Ιφιγένεια Ντούμη, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος], εκδ. Σαιξπηρικόν, 2025 

(γράφει ο Γιώργος Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης) 

Ποιείν, 28/01/2026

 

Ανάμεσα σε τόσους δρόμους ή Το να είσαι πάντα αλλού

 

Τον ποιητή Πάμπλο Χοφρέ μπορεί κανείς να τον φανταστεί σε έναν σιδηροδρομικό σταθμό — όχι να φεύγει ούτε να φτάνει, αλλά να στέκεται για λίγο, με μια βαλίτσα που δεν ανοίγει ποτέ. Το Ανάμεσα σε τόσους δρόμους – Συγκεντρωμένα ποιήματα 2009–2019 είναι το βιβλίο ενός ανθρώπου που δεν θεωρεί την κίνηση εξαίρεση, αλλά κανονικότητα. Δεν πρόκειται για μια συλλογή με αρχή, μέση και τέλος, αλλά για μια μακρά ποιητική διαδρομή όπου ο τόπος λειτουργεί περισσότερο ως παροδική εμπειρία παρά ως σημείο άφιξης.

 

Το βιβλίο συγκροτείται ως ένα «υπερποιητικό ταξίδι». Όχι με τη ρομαντική έννοια της περιπλάνησης, αλλά ως μια επίμονη, σχεδόν αναγκαστική μετατόπιση. Οι πόλεις που εμφανίζονται —Λονδίνο, Οδησσός, Μαρακές, Χονγκ Κονγκ, Βερολίνο, Μανίλα— δεν διεκδικούν την προσοχή του αναγνώστη ως αξιοθέατα. Είναι κόμβοι, περάσματα, ενδιάμεσες καταστάσεις. Ο Χοφρέ δεν γράφει για τα μέρη· γράφει μέσα από αυτά.

 

Η ποίησή του είναι βαθιά αισθητηριακή, χωρίς να γίνεται εξομολογητική. Το σώμα, συχνά φθαρμένο ή εκτεθειμένο, λειτουργεί ως τόπος εγγραφής: μνήμης, επιθυμίας, ιστορίας. Στην ενότητα Νεκρό δέρμα, τα ποιήματα μοιάζουν με κινηματογραφικά καρέ — απότομα, ελλειπτικά, χωρίς επεξηγηματικό πλαίσιο. Ο αναγνώστης δεν καλείται να «καταλάβει», αλλά να παρακολουθήσει.

 

Κεντρική παραμένει η εμπειρία της αλλοδαπότητας. Όχι ως πολιτική θέση ή κοινωνικό σχόλιο, αλλά ως υπαρξιακή συνθήκη. Το ποιητικό «εγώ» του Χοφρέ είναι διαρκώς υπό διαπραγμάτευση, ποτέ πλήρως εγκατεστημένο σε γλώσσα, τόπο ή ταυτότητα. Η δίγλωσση έκδοση (ισπανικά–ελληνικά) δεν είναι απλώς εργαλείο πρόσβασης, αλλά κάνει κάτι βαθύτερο: ενσωματώνει αυτή ακριβώς τη ρευστότητα. Καμία γλώσσα δεν εμφανίζεται ως οριστική.

 

Κι όμως, μέσα σε αυτή την αίσθηση αστάθειας, η ποίηση του Χοφρέ δεν είναι ψυχρή. Υπάρχει μια χαμηλόφωνη τρυφερότητα, μια μελαγχολία που δεν κραυγάζει. Ο έρωτας, η απώλεια, ο φόβος περνούν από τα ποιήματα σαν γνώριμοι συνεπιβάτες που δεν διεκδικούν το προσκήνιο, αλλά είναι πάντα παρόντες.

 

Το Ανάμεσα σε τόσους δρόμους δεν υπόσχεται αποκάλυψη ούτε κάθαρση. Ζητά από τον αναγνώστη κάτι πιο απαιτητικό: να αποδεχτεί την αποσπασματικότητα, να κινηθεί χωρίς χάρτη, να σταθεί σε σταθμούς που δεν οδηγούν απαραίτητα κάπου. Σε μια εποχή όπου η ποίηση συχνά επιδιώκει τη δήλωση ή την ένταση, ο Χοφρέ επιλέγει την κίνηση — και επιμένει σε αυτήν.

 

Ίσως εν τέλει αυτό να είναι και το πιο πολιτικό στοιχείο του βιβλίου: η άρνηση της εγκατάστασης.

 

Aπόσπασμα

 

ΓΕΥΣΗ

 

Η κρυφή αίσθηση,

η εσωτερική.

Πρέπει να ανοιχτούμε,

να βγάλουμε ένα ζωντανό κομμάτι μας προς τα έξω,

κι έπειτα,

να το φέρουμε πίσω στη σπηλαιώδη και παλλόμενη κρυψώνα του.

Η γεύση κρύβεται στο εσωτερικό των σαγονιών.

Μέσα από το ζώο βγαίνει άλλο ζώο,

με μια σειρά από μάτια,

να δοκιμάσει τον κόσμο.

Τα μάνγκο, το κρασί, το στόμα σου,

όλα τα σοδομίζει η γεύση,

που μετά το μακελειό,

κρύβεται σφιχταγκαλιάζοντας τα λάφυρα των αναμνήσεων.